Over barmhartigheid nagedacht Inleiding op deze serie

Lees de BijbelDe vindplaats van materiaal voor Bijbelstudie, geloofstudie, catechese, school, kring, persoonlijk geloof, studie thuis, kerk, club, nieuws, godsdienstonderwijs, zingeving en vooral heel veel mogelijkheden om je Bijbelkennis te vergroten. Blijf niet afhankelijk van anderen maar lees zelf de Bijbel. Investeer in geestelijke rijkdom.

Nieuwsbericht van holyhome.nl 

De zeven lichamelijke werken van barmhartigheid:
 De zeven geestelijke werken van barmhartigheid:
  1. Het voeden van de hongerigen
  2. Het laven van de dorstigen
  3. Het kleden van de naakten
  4. Het begraven van de doden
  5. Het herbergen van vreemdelingen
  6. Het bezoeken van de zieken
  7. Het troosten van de gevangenen
  1. De zondaars vermanen
  2. De onwetenden onderwijzen
  3. De bedroefden troosten
  4. In moeilijkheden goede raad geven
  5. Het onrecht geduldig lijden
  6. Beledigingen vergeven
  7. Voor de ander bidden.

Lees de BijbelIn deze serie studies komen de Werken van Barmhartigheid onder de aandacht. Onze wereld kan niet zonder barmhartigheid.

Geen enkel mens kan zonder barmhartigheid Het komt niet vanzelf,
integendeel, onze neiging is wraak en dominantie, heerszucht en verovering, zelfbevestiging (we behoren tot de soort van kuddedieren, de strijd voor het territorium, de strijd voor de dominante plaats en het recht van de sterkste). Maak verder op deze pagina maar een keus ter bestudering. Breng het, als het even kan, in de praktijk

Werken van Barmhartigheid Hulp verlenen


Barmhartigheid is de behoefte om hulp te verlenen aan mensen die in geestelijke of lichamelijke nood verkeren. Het is nauw verbonden met naastenliefde en rechtvaardigheid.

Nood lenigen

Het leed dat een ander treft, wordt door een barmhartig persoon ervaren als iets dat hemzelf treft. Uit Naastenliefde wil hij de nood zo snel mogelijk lenigen.
Onrechtvaardige structuren aanpakken

Het lenigen van leed kan door snel en ad hoc in te grijpen, maar ook door te proberen onrechtvaardige structuren te veranderen. In dit laatste opzicht is barmhartigheid nauw verwant aan Rechtvaardigheid.

Liefde schenken

In het kerkelijk diakonie-werk zetten gelovigen zich van oudsher in om mensen in nood te helpen. Zij worden gedreven door een gevoel van mededogen of medelijden met degenen die in nood verkeren, en door de liefde tot God.

Opdracht van Jezus

Jezus zelf roept de gelovigen op om barmhartig te zijn jegens de naaste in nood. Als een Naaste om hulp vraagt, is het Jezus zelf, die in nood is; wie de naaste hulp geeft, geeft daarom Jezus hulp. Zelf drukt Jezus dat zo uit: "Ik verzeker jullie, alles wat je voor één van de minste broeders van Mij hebt gedaan, heb je voor Mij gedaan.'' (Matteus 25, 40).

Om welke hulp het gaat? 

Jezus is heel concreet: "Want Ik had honger en jullie hebben Me te eten gegeven, Ik had dorst en jullie hebben Me te drinken gegeven, Ik was vreemdeling en jullie hebben Me opgenomen. Ik was naakt en jullie hebben Me gekleed, Ik was ziek en jullie hebben naar Me omgezien, Ik zat in de gevangenis en jullie kwamen naar Me toe.'' (Matteus 25, 35-36).

Allereerst dit: 

het heeft alles met rechtvaardigheid te maken. Barmhartigheid en rechtvaardigheid zijn 'waarden' die voor alle mensen gelden, krijgen in de christelijke traditie een religieuze diepte, een gelovige betekenis in de vorm van bijvoorbeeld 'diaconie'.

Diakonie: dat wat 'groepen van christenen' doen ten behoeve van mensen in nood. In principe gaat het daarbij om christenen / navolgers van Jezus en om Daarmee de nadruk op het georganiseerde karakter van diaconie: in principe gaat het daarbij om christenen / navolgers van Jezus en om groepsactiviteiten in enigszins georganiseerd verband dat kerkelijk of para-kerkelijk kan zijn. Individuele activiteiten vallen derhalve niet onder deze definitie van diaconie. Wat individuele mensen - al of niet christen - vrijwillig, belangeloos doen voor hun medemensen noemen we 'naastenliefde'.
 Werken van barmhartigheid zijn daden van christelijke naastenliefde; het zijn werken die uit liefde tot de naaste en uit liefde tot God verricht worden, en daarom ook wel 'liefdewerken' worden genoemd.

Barmhartigheid

Barmhartigheid kan omschreven worden als de dragende grondhouding van de mens die een 'warm' hart heeft jegens hen die in de miserie zitten. Dat komt tot uitdrukking in het latijnse woord 'misericordia'. Thomas van Aquino typeert de deugd van barmhartigheid treffend als:

"de compassie in ons hart met het lijden van anderen, waardoor wij gedreven worden te helpen, als het ons mogelijk is".

Deze compassie is natuurlijk niet voorbehouden aan christenen. Ook in andere religies - denk aan het Bhoeddisme en Hindoeïsme, het Jodendom en de Islam - wordt zij zeer hoog geacht. Maar ook buiten de grote religieuze tradities wordt ze geëerd en beoefend als uiting van diepe menselijkheid. In de grote godsdiensten evenwel wordt de deugd van barmhartigheid hoog gehouden omdat ze uitdrukking is van een wezenskenmerk van het alles overstijgende goddelijke mysterie dat ons draagt. Zo wordt in het diaconaal werkboek Zeven werken van barmhartigheid wordt deze deugd gezegd:

"Op veel plaatsen in het Oude Testament is sprake van God die zelf barmhartig is en wenst dat mensen tot hun recht komen. Op basis van het verbond van die God met zijn volk behoort men de kwetsbare mensen bescherming te bieden. Deze barmhartigheid ontstaat uit een ervaring van verbondenheid, met mensen en met God, die uit het diepste van de mens voorkomt. Daaruit ontspringt een handelen dat goed doet aan wie het nodig heeft".

Rechtvaardigheid

Onder rechtvaardigheid kan verstaan worden: de houding uit kracht waarvan een mens ernaar streeft eenieder tot zijn/haar recht te laten komen. In onze westerse traditie wordt rechtvaardigheid - samen met bezonnenheid, matigheid en moed - gerekend tot de vier 'kardinale' deugden, dat wil zeggen: ze behoort tot de kern, het hart ('cardo') van het menszijn.

In de grote godsdiensten wordt ook de deugd van rechtvaardigheid, net als barmhartigheid, beschouwd als wortelend in en uitdrukking van een wezenskenmerk van het mysterie dat God is. Zo wijst het Rotterdams diaconaal werkboek erop, dat in de Bergrede van het Mattheüsevangelie de lezer uitgenodigd te leven als een rechtvaardig mens, dat wil zeggen: als iemand die leeft als een kind van de hemelse Vader.

Maar ook in het moderne niet-religieuze denken wordt de deugd van rechtvaardigheid zeer hoog geschat. Een hedendaagse franse filosoof zegt er zelfs van:

"Van de vier kardinale deugden is rechtvaardigheid waarschijnlijk de enige deugd die in absolute zin goed is. Bezonnenheid, matigheid of moed zijn slechts deugden indien ze in dienst van het goede of in relatie tot waarden staan - bijvoorbeeld rechtvaardigheid - waardoor ze worden overstegen of gemotiveerd". En hij vervolgt: "Wat is een rechtvaardige? Dat is iemand die zijn kracht in dienst stelt van het recht en van de rechten en die, ondanks de talloze feitelijke verschillen of verschillen in talent, door voor zichzelf vast te stellen dat ieder mens in relatie tot ieder ander mens gelijk is, een orde invoert die niet bestaat maar zonder welke geen orde ons ooit zal kunnen bevredigen.

De wereld biedt weerstand, en de mens ook

We moeten dus weerstand bieden tegen de wereld en tegen de mens - en in de eerste plaats tegen de onrechtvaardigheid die ieder van ons in zich draagt, die wij zelf zijn. Daarom zal de strijd tegen onrechtvaardigheid geen einde kennen. In ieder geval is dat Rijk voor ons een Verboden Rijk of, liever gezegd, we hebben het al betreden, maar alleen voor zover we ons inspannen om het te bereiken: gelukkig zij die naar rechtvaardigheid hongeren en wier honger nooit gestild zal zijn!".

Kortom: in altijd gebrekkige vormen probeert de rechtvaardige eraan bij te dragen de wereld en samenleving leefbaar te maken en te houden voor ieder mens

zeven geestelijke
 opdrachten
 zeven lichamelijke
 opdrachten
De geestelijke werken van barmhartigheid richten zich op de ziel van de medemens: zondaars vermanen, onwetenden leren, bedroefden troosten, in moeilijkheden goede raad geven, het onrecht geduldig lijden,beledigingen vergeven, en bidden voor levenden en overledenen  De lichamelijke werken van barmhartigheid richten zich op het lijf van de medemens: hongerigen spijzen, dorstigen laven, naakten kleden,vreemdelingen herbergen, zieken bezoeken, gevangenen verlossen, en doden begraven. Opdat welzijn zo optimaal mogelijk zal zijn.

Diensten aan de naaste on nood uit liefde tot God

"Werken van barmhartigheid” is de traditionele benaming voor dienstendie men de naaste in nood verleent uit liefde tot God. Men onderscheidtlichamelijke werken en geestelijke werken. Onder de lichamelijke werkenvallen, volgens Mattheus 25:35-37: de hongerigen eten geven, aan hendie dorst lijden te drinken geven, naakten kleden, vreemdelingengastvrijheid verlenen,zieken bezoeken, gevangenen verlossen. Hetbegraven van doden wordt in Mattheus 25:35-37 niet genoemd, maar wel inboek Tobit, waar de zorg voor de overledenen speciale aandacht krijgt(Tob. 14:9,11-13). Tot de geestelijke werken behoren: zondaarsvermanen, onwetenden leren, raad geven in moeilijkheden, bedroefdentroosten, onrecht ondergaan, beledigingen vergeven, voor elkanderbidden. Dit nummer is gewijd aan één van de“lichamelijke werken”: de naakten kleden.

De houding van barmhartigheid, van naaste willen worden, vraagt eenlevenslange oefening. Het is meer dan je handen uit de mouwen steken– en ondertussen doenerig op afstand blijven. Het raakt je inheel je wezen, zoals het je ook in heel je wezen kan vervullen.

Jezus leerde om te luisteren met je hart. Dat lijkt een vaag advies, eenbeetje soft zelfs. Maar dat is het zeker niet. Het vraagt moed om zo inhet leven te staan, om zo geraakt te durven worden. En je hebt hetnooit helemaal in de vingers. Voor je het weet ben je een ander voorbijgehold.

Al vanaf het eerste begin oefenen christenen zich om met hun hart te luisteren.Door de eeuwen heen ontwikkelden mensen binnen de religie daar methodesvoor. Barmhartigheid verloopt in drie stappen: zien – bewogenworden – in beweging komen.

Zien

Je kunt alleen zien als je ogen het goed doen. Om zuiver te zien moet jeregelmatig tot rust komen en stilstaan bij wie je bent en wat je doet.Daarom dient er in ons leven steevast aandacht voor gebed, meditatie enzelfreflectie te zijn. Ook dienen we goed op de hoogte zijn van hoe desamenleving in elkaar steekt en waar en waardoor mensen in de knelkomen.

Bewogen worden

Het vereist moed en kwetsbaarheid om een ander echt te zien en te horen.Dat raakt je, je wordt bewogen. Voor ons is het belangrijk om nietalleen met beide benen in de samenleving te staan, maar vooral ook eengemeenschap te vormen. Dan komen we tot rust en voelen we ons thuis.Dan stellen we onszelf en elkaar ook lastige vragen, vaak over onsconcrete werk. Wat doet de ontmoeting met anderen met jezelf? Hoe kanje affectieve liefde effectief worden?

Als deze stap wordt overgeslagen, blijft meestal alleen een driftig soortdienstbaarheid over. Dan ben je met de beste bedoelingen vooral jeeigen onrust en schuldgevoelens aan het bestrijden. En dat is zonde vande energie, die dan nooit aankomt bij degene die gezien, gehoord ofbemind wil worden.

In beweging komen

Als je goed kijkt en geraakt bent, kom je haast vanzelf in beweging. Wijdienen te proberen broeders en zusters te zijn: van elkaar en van allemensen die onze wegen kruisen, vooral de kwetsbaarsten onder hen. Weoefenen die houding in door samen te leven, te werken en stil te zijn.Velen zorgen, vanuit die spiritualiteit van barmhartigheid, op veelplekken in de wereld voor kinderen, gevangenen, zieken, hongerenden enouderen. Vanuit die spiritualiteit kunnen we een thuis zijn voorelkaar: broeders en zusters die een leven lang aan dit ideaal willen werken.

naar top van deze pagina  

mail holyhome