KERSTFEEST
Door het jaar heen staan
er
bijzondere dagen op onze kalender. sinds jaar en dag gaat dat zo. daar
ook zo onze aandacht aan besteden. Om je enig houvast te geven op deze
site een overzicht van de christelijke feesten. Niet dat ze allemaal
even indringend worden gevierd, maar meer dan de moeite waard om er
niet alleen mee op de hoogte te zijn maar je ook eens nader in te
verdiepen. Hieronder én hiernaast een schat aan informatie.
Veel genoegen ermee.
Ik wens u en jullie een
gezegend Kerstfeest!
Kerst, familie, warmte,
samenzijn en liefde. De wens van vrede op aarde. Een verlangen dat in
deze tijd, tegen het einde van het jaar, door ieder volk over de gehele
aarde op zijn eigen manier wordt onderschreven en gevierd. Voor de
maker van deze site zijn vrede en kerstfeest niet een religieuze
instelling of politieke keuze, een bepaalde maaltijd of manier van
feestvieren.
Nee.
Vrede en kerstfeest, dat is voor mij een Persoon. Een Mens. Die Ene
Mens. Die God die mens werd. Zoals wij. Die mens met de naam Jezus.
Kerstfeest is een persoon. Vrede is een persoon. Ken je de Persoon, dan
ken je de vrede. Persoonlijk. Hij wordt de Vredevorst genoemd. Maar dan
wel een vorst die vlakbij ons is. Niet verder dan een stal. Om alle
afstand weg te nemen. Maar ook de Persoon die stierf aan een kruis en
zo de zonden van de mensen wegnam. Van alle mensen die in Hem geloven.
De Persoon die vrede bracht op aarde. En zo, als we door die naam zijn
opgenomen in de familie van God, vinden we vrede, familie, warmte,
samenzijn en liefde. In relatie met God. God met ons. Kerst.
Ik wens je zo'n feest met
Kerst!
Programma’s voor Kerstfeestviering club of zondagschool
De onderstaande allemaal WORD dokumenten
1- De
boodschap van de Engelen
2-
Licht
in de nacht
3-
De
Koning komt!
4- Bewaar
het in je hart
5- Gewoon
heel bijzonder
6- Gods
belofte vervuld
7-
Ik
ben het licht der wereld
8-
Immanuël
9- Met
haast naar Bethlehem
10-Jezus is
geboren!
11-Licht in
de nacht!
12-Bewaar
het in je hart
13-Licht in
de nacht!
14-Glorie
voor de koning
Maak de
weg van de Heer gereed, maak recht zijn paden
We mogen ieder jaar het kerstfeest weer gaan vieren: De Koning komt!
'Maak de weg van de Heer gereed'!
Marcus begint zijn evangelie met dit citaat van de profeet Jesaja. Zo
omschrijft hij het werk van Johannes de Doper. Hoe deed Johannes dat?
Door mensen op te roepen tot geloof en bekering om zo vergeving van
zonden te verkrijgen, want 'de Koning komt'!
Jezus sluit zelf aan bij die boodschap door te zeggen: 'De tijd is
aangebroken, het koninkrijk van God is nabij: kom tot inkeer en hecht
geloof aan dit goede nieuws' (vs. 15). Hij verkondigt het Koninkrijk en
geeft het gestalte in Zijn eigen leven, lijden, sterven en opstanding.
De vraag die velen stellen is: hoe zit het nu: is het Koninkrijk er al
of moet het nog komen? Ik heb eens iemand horen zeggen: het Koninkrijk
van God is daar waar God Koning is! Paulus zegt in 2 Cor. 5: 20 dat wij
'Gezanten van Christus' zijn: ambassadeurs van het Koninkrijk. Een
ambassade is altijd een stukje van het grondgebied van het land dat het
vertegenwoordigt. Een spannende gedachte: als wij dus kinderen van God
zijn, dan is het Koninkrijk van God daar waar u en ik zijn ....
Als gemeente leven wij tussen komst en wederkomst van Jezus in. In die
tussentijd mogen wij de boodschap van de Koning die komt verkondigen.
We mogen mensen oproepen om-zich klaar te maken voor die komst
en het goede nieuws te aanvaarden. Zo mogen ook wij 'de weg van de Heer
gereed maken'.
Hoe doen wij dat?
Allereerst in ons persoonlijk leven: door 'rein voor God' te leven, Hem
toegewijd.
Maar ook in de kerk: door de bruidsgemeente van Christus voor te
bereiden op de komst van de Bruidegom!
En niet in de laatste plaats in de samenleving door als ambassadeurs
'leesbare brieven' van Christus te zijn in ons doen en laten, in onze
woorden en werken. De Koning komt, Hij IS gekomen !
Kerstfeest
25 December (6 January voor Oosters Orthodoxe Christenen)
De kerstperiode voor westerse Christenen is 25 december (Kerst) t/m 6
januari (Driekoningen)
Kerst is een Christelijk feest dat de geboorte van Jezus Christus, de
Zoon van God gedenkt. Kerst heeft verwantschap met het joodse Hanukkah
feest, en met allerlei midwinter feesten en gebruiken.
Kerstgebruiken
Gebruiken rond Kerstmis, die deels van christelijke, deels van heidense
oorsprong zijn. Van christelijke oorsprong is ten eerste het opstellen
van een kerstkribbe (Ital. presepio) in de kerk, later ook in het
woonhuis. Dit gebruik gaat terug op Franciscus van Assisi, die de stal
van Betlehem trachtte na te bootsen. In de late middeleeuwen ontstond
vooral in nonnenkloosters het gebruik van kindjewiegen, waarbij men een
pop, die het Christuskind voorstelde, in een wieg legde en daarbij
wiegeliederen zong.
Van christelijke oorsprong zijn ook de kerstspelen
(sedert de 11de eeuw), waarbij scènes uit de
geboorteverhalen werden opgevoerd, oorspronkelijk in of voor de kerken.
Ze zijn na de Reformatie in protestantse streken verdwenen en pas in de
20ste eeuw weer opgekomen. Uit de middeleeuwen is geen enkel Nederlands
kerstpel bewaard gebleven. Kerstliederen zijn van de 10de eeuw af
bekend, maar kwamen vooral in de 15de en 16de eeuw in zwang, m.n. in de
kringen der franciscanen. Verscheidene zijn tot op de huidige dag
bekend gebleven, andere zijn uit later tijd, zoals het populaire Stille
Nacht, heilige Nacht, van Josef Mohr, met muziek van Franz Gruber.
Ook zijn van christelijke oorsprong alle folkloristica die samenhangen
met de zegen van de geboortenacht (van 24 op 25 dec.), waaraan een
magische betekenis wordt toegekend: volgens het volksgeloof verandert
dan te middernacht het water in beken en putten in wijn, de onderaardse
klokken beginnen te luiden, de bijen zingen in hun korven, paarden en
koeien spreken met elkaar in mensentaal en de schapen liggen geknield.
Van allerlei planten, vooral de roos van Jericho en de vlierboom, zegt men dat ze in deze nacht bloeien. Van Romeins-heidense herkomst is alles wat berust op het geloof in het omineuze van het begin van het jaar; het Romeinse nieuwjaarsfeest is nl. in de kerstviering opgegaan. Germaans-heidens van oorsprong zijn alle gebruiken de met de vegetatie- en dodencultus samenhangen, met andere woorden: die de levensvernieuwing bevorderen, zoals de omgang van gemaskerden, het lawaaimaken, het ontsteken van vuren en het branden van het kerstblok of de kerststobbe, een zwaar stuk hout, dat soms dagenlang in de open haard bleef branden, en vermoedelijk ook de kerstboom.
Het eten van
kerstbrood moet een heel oud gebruik zijn. De meest voorkomende vorm is
die van het krentenbrood, dat onder allerlei vormen en namen
(kersttimpen, kerstwiggen, kerststollen, korsseweggen, enz.) bekend is.
Wellicht moet men er de voortzetting in zien van een voorchristelijk
offerbrood. In de 20ste eeuw is ook de Amerikaanse kerstman in de
folklore van het kerstfeest verschenen. De kerstman is ontstaan uit de
Sinterklaas, die de Nederlandse kolonisten naar Amerika meebrachten,
waar hij in de eerste helft van de 19de eeuw gaandeweg in de Santa
Claus veranderde, zoals die tegenwoordig bekend is, en zijn activiteit
eerst naar de oudejaars- en vervolgens naar de kerstavond verplaatste.
Hij wordt doorgaans afgebeeld in een slee, getrokken door een span
rendieren. Naast deze figuur is ook de veel oudere Europese kerstman,
in Engeland als Father Christmas, in Frankrijk als Père
Noël bekend, in Nederland en België
geïmporteerd.
Midwinter
feesten
Kerst
valt net na midwinter. De zon neemt toe in kracht en de dagen beginnen
langer te worden. Mensen hebben dit altijd al aangegrepen als een
periode voor feestvieren. Dit gebeurde zowel in Noord-Europa als in het
Middellandse Zee gebied.
De oude Grieken hielden ook een feest om de wedergeboorte van de zon te
vieren. Saturnalia duurde zeven dagen, vanaf 17 December. Het was een
tijd waarin de normale regels omgekeerd werden. Mannen kleedden als
vrouwen en meesters als dienaars. Het feest werd luister bijgezet door
huizen te versieren met groen, door kaarsen aan te steken, door
optochten en door het geven van geschenken.
Voor het Christendom in Noord-West Europa kwam werd de zonnewende op de
kortste dag gevierd 21 December).
Judaeisme was de belangrijkste godsdienst van Israel ten tijde van
Jesus Christus' geboorte. Het Joodse mid-winter feest Hanukkah was een
lichtfeest dat de inwijding van de tempel na ontheiliging vierde. Het
is acht dagen lang e op elke dag werd een licht aangestoken
Om over na te
denken (I)
Want de genade Gods is verschenen… (Titus 2:11)
In de komst van Christus op aarde werd Gods genade voor ons mensen
zichtbaar. Johannes roept het uit: “Wij hebben zijn
heerlijkheid aanschouwd, een heerlijkheid als van de eniggeborene des
Vaders, vol van genade en waarheid.” (Johannes 1:14) Gods
genade verscheen voor alle mensen, maar is helaas nog niet aan alle
mensen verschenen.
Daarin ligt voor ons als gemeente nog een grote
opdracht! God heeft zijn Zoon aan de gehele wereld gegeven, maar er
zijn nog steeds ontzettend veel mensen die hier nog nooit van gehoord
hebben en voor wie het prachtige kerstgeschenk, dat wij in Christus
Jezus van God ontvangen hebben, nog volslagen onbekend is. Als gemeente
hebben we de roeping om dit blijde nieuws wereldwijd te verkondigen.
Het lijkt me goed om met elkaar stil te staan hoe in Titus 2:11-14 de
genade Gods, die verschenen is, omschreven wordt:
Heilbrengend…
De Here Jezus kwam als Heiland (heelmeester) om mensen te genezen.
“U is heden de Heiland geboren” hoorden de herders
op de velden van Efrata door de engelen verkondigen. Tijdens zijn
aardse leven heeft Hij veel zieke mensen genezen. Al deze wonderen deed
de Here Jezus om te laten zien, dat Hij werkelijke Gods Zoon was en
voor een nog belangrijker taak op aarde gekomen was, namelijk om de
mensheid te verlossen van de zonde. De zonde is de ergste ziekte die in
onze samenleving voortwoekert en waarmee alle mensen besmet zijn. Het
is een ziekte die uiteindelijk leidt tot de eeuwige dood.
De Here Jezus
daalde onbesmet, zonder zonde, vanuit de hemelse heerlijkheid af naar
de in zonde gevallen mensheid. Hij liet zich met onze zonden besmetten
en droeg al onze zondeschuld naar het kruis om daar in onze plaats voor
de zonden te boeten. U kunt hierover lezen in 1 Petrus 2:21-24. Dit
prachtige stukje uit de Petrusbrief eindigt met de woorden:
“en door zijn striemen zijt gij genezen.” Door het
geloof in Hem wordt Hij ook onze Heiland. Is hij ook uw Heiland
geworden?
Opvoedend…
Gods genade verscheen om ons op te voeden. Opvoeden heeft veel te maken
met groeien naar volwassenheid, wijze lessen voor ons leven,
karaktervorming, oefening en tuchtiging.
Door de opvoeding vanuit Gods genade leren we te leven naar Gods plan
en gaan we steeds meer op de mens lijken die Hij bedoeld heeft. Heel
veel mensen om ons heen zijn de draad van het gewone leven
kwijtgeraakt. Ze worden geleefd en komen niet meer toe aan het echte
leven. Toen de Here Jezus naar de leefwijze van de mensen om zich heen
keek kwam hij tot de zelfde conclusie als wij vandaag zouden komen:
“voortgejaagd en afgemat”.
Door Gods genade leert
Hij ons wat de prioriteiten van het leven zijn. Hij leert ons:
“Zoekt eerst het koninkrijk van God…en al het
andere zal dan ook goed komen”. (vrij vertaald T.N.)
Opvoeding vanuit Gods genade leert ons hoe we ons werk of onze studie
mogen doen, hoe we als man en vrouw een goed huwelijk kunnen hebben,
hoe we als vader en moeder in ons gezin mogen staan en hoe we Hem in de
gemeente mogen dienen. Mag deze opvoedende genade ook uw leven
veranderen?
Om
over na te denken (II)
Kerstfeest en Kerstevangelie zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden.
Het is feest vanwege het evangelie. De wereld weet dat niet, en wil het
niet weten. Zij vult de dag met allerhande tijdverdrijf, omdat de dag
ledig is zonder het Woord!
Wie Kerstfeest viert, echt Kerstfeest, die hóórt,
hoort het evangelie, dat wordt verkondigd. Hoort, als eenmaal de
herders; hoort met de gemeente van alle tijden. Want door het Woord
wordt het geheimenis onthuld, wordt de verborgenheid der godzaligheid
geopenbaard, wordt het feestlied getoonzet, wordt de feestdag
opgeluisterd.
En dit Kerstevangelie behoeft niet door mensen te worden uitgedacht,
noch minder uitgedost, neen, het is in de Heilige Schrift neergelegd,
en het wordt - o wonder - telkens weer gepredikt tot mensenkinderen die
een oneindig belang hebben bij Christus' geboorte en bij de tijding
daarvan. Ja, de verborgenheid der godzaligheid is groot: God
geopenbaard in het vlees, gepredikt onder de heidenen, geloofd in de
wereld. De dauw der eeuwige jeugd ligt over dit evangelie verspreid;
het is een weldaad dit te ondervinden, in de eendere gang der dagen,
als een verrassing, als een verse vreugde, als een feest. Wie recht
luistert, viert feest.
Maarten Luther neemt onder de predikers van dit evangelie een eerste
plaats in. Zijn hoogste begeerte was steeds: de Schrift te ontsluiten
en Christus voor te stellen. Dat heeft God hem vergund, tot stichting
van Zijn gemeente en tot eer van Zijn Naam. En nog heden mogen wij de
Heere dankbaar zijn dat uit de schat van zijn leerredenen ook
kerstpreken tot ons gekomen en voor ons bewaard zijn.
Hoe ontroerend is de eenvoud van dit evangelie, een eenvoud die juist
Luther ontwaart en ervaart met zijn hart, als een geruststellende
troost. Die eenvoud toont hij de gemeente.
"Laat ons bedenken dat alles echt zó is toegegaan, als wij
het bij onze eigen kinderen zien. Niemand mene dat Christus al dadelijk
een teken van Zijn majesteit liet blijken: in alles was Hij een kind,
zoals onze kinderen dat zijn. U moet in Christus niet de Godheid
beschouwen, u moet er geen majesteit vermoeden, maar wend de gedachten
van uw ziel heen naar de Vleesgewordene, naar het Kindje Christus.
De
Godheid kan de mens slechts verschrikken, die onvergelijkelijke
majesteit kan hem slechts doen sidderen. Daarom heeft Christus de mens
aangetrokken, en alles wat tot het menselijke behoort, uitgenomen de
zonden, opdat u niet schrikt, maar Hem met genegenheid en liefde
omhelst, en u laat troosten en sterken. Zó moet men Christus
aan alle mensen voor ogen stellen: als Degene Die gekomen is om
zaligheid en genade te schenken.
Vóór alles zeg ik tot de angstige, verontruste en
treurige gewetens dat zij naarstig dit Kindeke aanzien en bedenken dat
Hij het is Die voor ons genoegdeed. Ongetwijfeld moet daaruit veel
troost in de ziel vloeien: waar de nood aan de man is, wordt men dat
wel gewaar!
Let toch op Christus in de wieg, aan de borst van Zijn moeder. Wat is
liefelijker dan dit Kind? Denk er ook aan, hoe onwetend dit Kind nog
is. Dat dient daartoe dat u met een ontsteld geweten toch niet vreest
tot dit Kind te naderen om van Hem troost te ontvangen. Twijfel niet,
als u dit Kindje, dat daar aan de borst van Zijn moeder speelt en
trappelt, omarmt, het prijst en er tegen lacht. Dat is: als u het als
het allervredigste in u opneemt, dan zal uw ziel heel stil worden. Zie,
hoe God u tot Zich lokt: Hij legt het Kind voor u neer, tot Wie u
vluchten mag. Daar is niets liefelijkers voor een mens; laat staan, dat
u voor Hem zou moeten vrezen.
Bent u verschrikt, vlucht tot dit Kind!
Let er op, hoe groot de goedheid Gods is, Die alles liever wil dan dat
u vertwijfelt. Vertrouw dat toch! Ziedaar het Kind van wie u zaligheid
moet verwachten en afbidden. Mij dunkt, er is voor ons mensen geen
sterker troost als die dat Christus in alles mens, knaapje, kind
geworden is. Wanneer u dit aanschouwt, is de macht van de zonde, van de
hel, van het geweten, van de schande reeds overwonnen, als u tot dit
spelende Kind vlucht. Geloof slechts; laat Zijn Woord gelden dat Hij
niet is gekomen om te oordeelen, maar om te redden. Laat ik het kort
zeggen: Overdenk niet het een of ander teken van Zijn Goddelijke
majesteit, opdat u niet schrikt, maar richt de gedachten van uw hart op
de Vleesgewordene, naar Zijn glimlachjes, naar Zijn kindergestoei."
Dat zegt Luther, wie er alles aan gelegen was, de Godheid van Christus
vast te houden in de heilsfeiten, tot in de kruisdood toe. Maar hier
vangt hij met de mensheid aan. Hij bespiegelt niet, Hij schetst met
vaardige hand het tafereel in de stal en hij nodigt ons uit. Is het
niet alsof hij de schuchtere en verschrikte zielen bij de hand neemt en
meevoert? Wat een zielszorger is deze prediker. Hij vraagt zich
voortdurend af: Wat is de troost? En hij weet die tevoorschijn te
brengen! Zijn prediking rekent met de noden en de angsten van het hart,
is erop afgestemd en juist daardoor zo hartinnemend!
Breedvoerige uitleg acht hij hierbij haast overbodig. Nodig is de
ontvankelijkheid van de ziel, de innige eenvoud van het hart.
"Het evangelie is zó helder dat het niet veel uitleg nodig
heeft, het wil slechts terdege beschouwd en ter harte genomen worden.
Niemand zal er meer nut van hebben. als zij die hun hart stil houden,
alle dingen uitdrijven en er naarstig op staren. Zoals de zon in
stilstaand water zich licht vertoont en krachtig verwarmt, terwijl ze
in ruisend, stromend water niet zo wordt gezien en ook niet zo kan
verwarmen. Als u dus verlicht en verwarmd wilt worden, goddelijke
genade en wonderen wilt zien, zó dat uw hart ontvlamd en
verheugd wordt, zie toe dat u stil bent en dit beeld in het diepst van
uw hart opneemt. Dan zult u wonderen voor en wonderen na vinden."
Dat is geen stemming die als zodanig reeds goed doet, nee, dat is de
toebereiding tot de ontvangst van het Woord. Een heilige kunst, waarin
weinigen bedreven zijn, omdat men zo slordig leeft, en luistert. Want
om dat luisteren gaat het Luther. Luisteren naar wat hij zegt? O nee,
zeker op Kerstdag niet! Maar oren en harten open hebben voor de
onveranderde boodschap, die de engelen aan de herders brachten. Het
Kerstevangelie is in de hemel opgesteld en wordt kant en klaar bekend
gemaakt. Luther wil niet anders dan dit verkondigen, vertolken,
toelichten, uitstallen.
En het is heden nog net als toen: het geldt de armen, de nederigen.
"Zie, hoe overrijk God hen eert die door de mensen veracht worden en
zich laten verachten. Daaraan ziet u, waar Zijn ogen heen zien,
namelijk in de diepte en in de nederigheid. Hadden zij niet de
hogepriester, de geleerden te Jeruzalem kunnen aanspreken, die toch
veel van God en de engelen wisten te vertellen?
Maar nee, de arme
herders, die op aarde niet meetelden, werden verwaardigd zo grote
genade en eer bij de hemel te hebben. Hoe zeer verwerpt God toch wat
hoog is. En wij, wij tieren en trachten naar niets anders, als naar
nietswaardige hoogheid, opdat ... wij in de hemel niet tot ere komen.
Altijd en altijd weer onttrekken we ons aan Gods blik, zodat Hij ons
niet aanziet in de diepte, waar Hij toch alléén
in neerziet."
Treft de Heere er u aan, als het Kerstevangelie wordt verkondigd?
Anders gaat het u stellig voorbij als zovele malen reeds! Het is immers
uitsluitend bedoeld voor hen die het in ootmoedigheid en verslagenheid
van het hart nodig hebben. Hoor hoe het begint: Vrees niet. Tot wie
wordt dat anders gericht, dan tot verschrikten?
"Niet de rijke en de vrolijke treft dit evangelie in het hart; evenmin
hen die schik hebben in geld en goed, of pret, zoals de meisjes die
hebben in dans, opschik, schelmenstreken; het is een vreugde voor die
lieden die van het goddelijke schijnsel geschrokken zijn. Zo was het de
herders te moede; al hadden ze ook alle schatten der aarde in bezit
gehad, ze hadden er afstand van gedaan als ze die schrik maar kwijt
raakten.
Zo is het nog: zij die als de herders Gods licht en gericht
gevoelen, die moeten het evangelie aannemen en het daarop van ganser
harte wagen. Het is geen onderricht voor hen die zonder zorg en zonder
gevoel van zonde, dood en ongeluk zijn. Die hebben geen eerbied voor
God en zijn als de koeien. Trouwens, dit Kind is niet voor iedereen,
maar voor hem die gevoelt dat hem iets ontbreekt, van een verhongerde,
bekommerde, gemartelde ziel, die terneergeslagen is over zijn
dwaasheid. Zulken geldt dit evangelie. Hen roept de engel toe: Vrees
niet."
Al predikende is Luther met de zielen bezig, deelt hij hun niet slechts
het Woord Gods méé, hij deelt het hun
uít. Hij snijdt het woord der waarheid recht, ieder krijgt
wat hem toekomt. Het wordt de verzadigden onthouden, maar de hongerigen
aangeboden, ja meer. Luther bearbeidt zijn toehoorders, hij weet van de
kracht van het Woord. Hij bedient het, hij dringt het aan op de harten!
Het merg van het Kerstevangelie is immers ook: u! Zó
persoonlijk mogelijk, en daarmee is zijn prediking in overeenstemming.
Welsprekend en overredend, met al de liefde van zijn ziel, met al de
gloed van zijn hart past hij het toe.
"Hij zegt niet slechts: Christus is geboren, maar u, u is Hij geboren.
Eveneens zegt hij niet: Ik verkondig blijdschap, maar: u, u verkondig
ik grote blijdschap. Dat is de ware grond van alle zaligheid, welke
Christus en het hart van de gelovigen zo verenigt dat alles wat zij
ieder voor zich hebben, hun gemeenschappelijk wordt. Wat hebben zij
echter? Christus heeft een reine, onschuldige geboorte.
De mens heeft
een onreine, zondige, verdoemde geboorte. Aan deze geboorte is niets te
doen, tenzij door de loutere geboorte van Christus. Diens geboorte kan
echter niet lichamelijk worden uitgedeeld, dat zou trouwens niet baten.
Daarom wordt zij geestelijk door het woord uitgedeeld, zoals de engel
het zegt, dat allen die vast geloven dat zij hun is geschonken, van hun
onreine geboorte geen schade zullen hebben. Dat is de manier om van
onze ellendige geboorte uit Adam af te komen. Zie, zo neemt Christus
onze geboorte en doet ze verzinken in de Zijne, en geeft ons Zijn
geboorte, opdat wij daarin rein en nieuw worden, als ware zij onze
eigen geboorte. Wie dat niet gelooft of twijfelt, is geen christen.
Zie daarom toe dat u bij het evangelie niet reeds in het verhaal
genoegen schept; want dat duurt niet lang. Zonder geloof heeft het geen
bestand. Zie dat u zich deze geboorte toeëigent en ermee
ruilt: dat u uw geboorte kwijtraakt en de Zijne verkrijgt. Dat gebeurt,
als u gelooft. In dat geloof moet u zich oefenen en om dat geloof moet
u bidden, uw leven lang."
Het geloof hecht zich juist vast aan dat: u! Daardoor wordt het gewekt,
daarop wordt het betrokken, dat is kenmerkend voor het gelovig
luisteren! 't Ongeloof laat dat woordje u uit, of laat het voor wat het
is. Het geloof beaamt het volmondig: "De engel zegt: u is Hij geboren.
Dan moet men zeggen: Amen, ik dank U daarvoor, lieve Heere.
Het verstand echter zegt: ik geloof wel dat de Heere en Heiland uit een
maagd is geboren; Petrus en Paulus zal Hij wellicht helpen; maar mij,
zondaar, is Hij niet geboren, mij zal Hij niet aanzien. Dan zegt u wel
dat u het eerste gelooft, maar ook dát is niet waar! Want
als men dat "u" niet meer verstaat, laat de duivel het graag toe dat de
engel de Heere en Heiland verkondigt. Maar dat Hij ú geboren
is, en dat u er zich in verheugt, dat heeft hij niet graag."
Dit geloof komt niet uit de lucht vallen. Luther heeft steeds de degen
gekruist met de geestdrijvers, die het Woord minachten. Maar juist bij
het Kerstevangelie blijkt dat het geloof uit het gehoor is. "De herders
wordt het gepredikt, en dan pas onluikt het geloof in de zielen. Houd
het woord hoog, stel de prediking op prijs. Het wordt de herders
verkondigd door het woord. Let daar wel op, tegenover de dwepers, die
bij de Heilige Geest te gast willen gaan, zonder het Woord. De herders
horen het niet onmiddellijk van de Heilige Geest, zoals de dwepers, die
het uitwendige woord verwerpen. Wie in het evangelie vorderingen wil
maken, late de geesten varen die het uitwendig woord veroordeelen. Zij
hebben niet ondervonden wat het evangelie is en vermag, ik heb er meer
van ondervonden als zij".
Inderdaad, Luther had het geweld van het Woord ondervonden. Het Woord
had hem de poort van het paradijs opengedaan. Daarom is hij er zo op
gesteld. Daarom ook is hij vol goede moed voor de prediking, zwaait hij
met het zwaard des Geestes onversaagd! Het geloof is uit het gehoor,
eens voor 't eerst, en gedurig weer! Dan teert men op de kost van de
sabbat, en men hongert ernaar. Wanneer Luther op het geloof aandringt,
bedoelt hij allerminst een oppervlakkig en verstandelijk toestemmen.
"De woorden kan iedereen begrijpen, ook de schijnvromen, maar zij gaan
niet van harte; ze komen bij het horen en gaan ook weer onder het
horen. Dat is geen geloof, maar herinnering aan het gehoorde. Daar zet
men rijkdom en eer, lijf en leven niet voor op het spel. Zij nemen het
woord net op als het papier dat doet: het neemt de woorden op, geeft ze
aan anderen door en blijft toch papier.
Zo kunt u deze allerzoetste
woorden van het ene papier op het andere overschrijven, van de ene tong
op de andere leggen, maar het gaat niet in 't hart, maar ligt op de
tong en blijft op de tong. Zo nemen die ook deze hoogste schat aan, tot
hun schade, en menen dat zij christenen zijn; zoals wanneer het papier
zou zeggen: ik heb het schrift stellig in mij en daarom zal ik zalig
worden. En dan komt het vuur en verbrandt het papier."
Nee, het waarachtige zaligmakende geloof is een zaak van het hart. Het
Woord raakt het hart en de Heilige Geest maakt er gebruik van, zodat
het wat zegt en wat doet. Dat is steeds weer een wonder, want somtijds
is het anders, vervaagt het evangelie en verflauwt het geloof. Ook
onder de prediking, ja juist dán wordt hei zo smartelijk.
Luther klaagt er over: "Dat is de grootste kwelling: het Woord horen en
toch niet horen; de troost aanschouwen en toch niet aanschouwen, erover
denken en het toch niet ondervinden." Dan benauwt de dienst des Woords
en wie weet er niet van? De Heere handhaaft de vrijmacht van de Geestes
en toch ... het hart dorst naar de wateren van het Woord, naar het
lavende evangelie! 't Drijft te meer uit, al is het teleurstellend.
Als de prediking dit geloof wekt: u, zodat de ziel in de ruimte wordt
gesteld van Gods ontferming en van Gods trouw, blijft dat dan altijd
levendig? Is het niet dikwijls alsof mét de prediking ook de
verzekering een einde neemt? Dat is Luthers ervaring: "Hun gaat het
allereerst aan die door de Wet verschrikt zijn, hun predikt de engel:
Ik verkondig u grote blijdschap. Maar hieraan schort het: dat het bij
het prediken blijft. Wel is de zuurdeeg in het deeg gemengd, maar ik
zou zo graag willen dat het deeg er geheel van doorzuurd was."
De
zondag wordt een bergtop, de week ligt als een laagte. Maar bij de
Heere blijft het op peil, en door de bediening van de Geest blijft de
vrede bestendig, al luwt de blijdschap!
Want blijdschap, dat is de samenvatting van het Kerstevangelie: Niets
dan vreugde! Ik verkondig u grote blijdschap.
"Zie, daar hebt u nu wat het evangelie is, namelijk een vrolijke
prediking van Christus, onze Zaligmaker. Wie Hem recht predikt, die
predikt het evangelie en louter vreugde. Wat kan een hart voor
vreugdevollers horen, als dat Christus hem tot eigendom wordt gegeven.
Hij zegt niet slechts: Christus is geboren, maar eigent ons Zijn
geboorte toe en zegt: úw Zaligmaker. Dat is naar de aard van
het evangelie. Wat zou het mij baten dat hij duizendmaal geboren was en
dat Hij dagelijks op 't schoonst werd voorgezongen, als ik niet mocht
horen, dat het mij geldt, en dat Hij de mijne is. Als echter die stem
weerklinkt, hoe flauwtjes ook, dan luistert mijn hart met vreugde. Dat
dringt dooi alles heen, en klinkt zo goed.
Zie toch, hoe een mens jubelt, als hij een kleed of tien gulden
ontvangt. Hoe velen dansen en jubelen zo, als zij de prediking der
engelen horen: u is de Zaligmaker geboren. Ja, het merendeel meent
helaas dat deze prediking, die men moet prediken, niet veel om het lijf
heeft, en als zij het gehoord hebben, gaan ze huns weegs en blijven die
ze waren. Daaruit blijkt dat wij het geloof niet hebben.
Als ik echter kan zeggen: ik neem dit kind tot mij als mijn eigen bezit, omdat de engel het mij ten eigendom geeft, daar kan het niet missen: als een hart dit gelooft, moet het Maria liefhebben, en nog meer het Kind, en voor alles God, de Vader. Als het namelijk waar is, dat de uit de maagd Geborene ook de mijne is, dan heb ik geen toornende God meer. Dan moet ik bemerken en gevoelen hoe daar enkel lachende blijdschap is in het hart van de Vader, en geen onbehagelijkheid in mijn hart.
Als wij dit
verstaan, ontwaken we als uit een droom en zeggen: O God en Vader, is
het waar, dat Uw Zoon van mij is? Hoe kan ik dan bedroefd zijn? Wwie
zal mij dan ergens in benadelen? Grotere woorden kan ik niet spreken,
ook de engelen, ook de Heilige Geest niet. Ik waag het ternauwernood
uit te spreken. Van harte en graag hoor ik daarvan zingen en spreken.
Zolang, de blijdschap ontbreekt, is het geloof zwak of heel niet
aanwezig en gelooft gij de engel nog niet."
Kerstfeest, Kerstevangelie. Ja waarlijk, het evangelie maakt blij als
in de oogst, als wanneer men de buit uitdeelt. En dit is een veeg teken
voor de viering van Kerstfeest, dat de vreugde zo schaars is. Kan het
dan niet lijden?
"Waar zijn die christenen die vrolijk zijn over het geschenk van de
Zone Gods? Het wil maar niet licht worden, het wil maar niet lachen.
Bernardus van Clairvaux zegt: Als ik het hartelijke verlangen der
vaderen naar de komst van Christus bezie en bedenk, en hoe graag zij
Hem aanschouwd zouden hebben, - ik heb zulk een lust, vreugde en
verlangen naar Hem niet, nu Hij er is, als zij, toen Hij nog komen
moest.
Wij zijn de naam van christenen niet waardig. Kinderen zijn
blij, de wereld verheugt zich over haar zilver en haar goud, de
profeten waren van vreugde gestorven, als zij Hem hadden gezien zoals
Simeon spreekt: Nu laat Gij, Heere, Uw dienstknecht gaan in vrede. Hij
rekent de dood voor niets! Zo zou het ook met ons het geval zijn, als
wij Hem met vreugde tot ons namen."
Wat Luther over het Kerstevangelie ten beste geeft, is nog niet
verouderd. Want de waarheid van het evangelie is nieuw, en het leven
van Gods gemeente wordt niet anders. Geve de Heere dat Zijn Woord
weerklank vinde in onze harten, opdat wij dit Kerstfeest vieren met
vreugde in het hart en metterdaad mogen heengaan en zien het Woord dat
geschied is, hetwelk de Heere ons heeft verkondigd naar Bethlehem.
Om
over na te denken (III)
Licht in de duisternis
Wij komen tezamen onder ’t sterrenblinken
een lied moet weerklinken voor Betlehem.
Christus geboren zingen d’ engelenkoren.
refr. Kom gaan wij Hem aanbidden (2x)
Kom gaan wij Hem aanbidden, die Koning.
Drie wijzen met wierook kwamen er van verre
zij volgden de sterre naar Betlehem.
Herders en wijzen komen Jezus prijzen. refrein
Een kind, een nieuw leven, ligt in onze handen
Bindt ons aan elkander met brood en wijn
Dromen van vrede doet hij weer herleven. refrein
“Het volk dat
in het duister wandelt,
ziet een groot
licht”.
Van die
hoopvolle woorden van lang geleden
mogen wij vanavond
de vervulling vieren.
Het licht van Gods menslievendheid,
mogen wij dankbaar in ons midden begroeten,
en daarin elkaar ontmoeten als mensen van vrede.
“Miljoenen
kaarsen”
Miljoenen kaarsen branden zacht
Een helder stralend licht
En sterren die vertellen dat
Het kind geboren is.
Die boodschap gaat de wereld door
Het licht schijnt overal
Zoals die ster geschenen heeft
Daar bij die klein stal
O, held’re ster van Bethlehem
Kom bij ons deze nacht
Verlicht het hart van ieder mens,
Die op uw vrede wacht
Daal met uw grote liefde neer,
Verlos ons van de pijn
Zodat uw rijk van vrede komt
Dan zal het Kerstfeest zijn.
“In
die nacht”
In die
nacht, uit duizend nachten,
daalde licht op aarde neer.
Eerst verscheen het aan de herders,
en zij loofden onze Heer,
Refrein:
Bethlehem, een dierenstal,
daar is Hij de Heer van al.
Christus kwam dit licht hier brengen,
dat de mensen anders maakt.
Herders ondergingen ’t wonder
liefde heeft hen diep geraakt. Refrein:
Laat ook ons op zoek naar ’t licht gaan,
dat ons liefde geeft en kracht
Met de herders en de wijzen
vinden wij dat licht deez’ nacht. Refrein:
Zo gaan wij dit licht uitdragen
van de liefde voor elkaar.
Want de kracht is ons gegeven,
’t maakt Gods liefde openbaar. Refrein:
Gloria
Amen Eer aan God in de hoge
en vrede op aarde aan
de mensen die Hij liefheeft.
Wij loven U
Wij prijzen en
aanbidden U.
Wij verheerlijken U
en zeggen U dank
voor Uw grote heerlijkheid.
Heer, God, hemelse koning,
God, almachtige Vader,
Heer, eniggeboren Zoon,
Jezus Christus,
Heer God, Lam Gods,
Zoon van de Vader,
Gij die wegneemt de zonden der
wereld, onferm U over ons.
Gij die wegneemt de zonden der
wereld, aanvaard ons gebed.
Gij die zit aan de rechterhand
van de Vader, ontferm U over ons.
Want gij alleen zijt de heilige,
Gij alleen de Heer,Gij alleen
de Allerhoogste, Jezus Christus.
met de heilige Geest
in de heerlijkheid van God de Vader.
Amen
Gebed
Niet uit de hoogte
spreekt U ons toe, God,
maar in een kwetsbaar mensenkind,
waarin U Immanuël, God-met-ons wilt zijn.
Spreek tot ons hart,
en leg uw vrede in ons neer.
Zeg ons hoe wij kwetsbaar en weerloos kunnen delen
wat U ons aan vriendschap en vrede toevertrouwt.
Ontwapen ons, neem alle geweld weg
uit ons hart en uit onze woorden,
en doe ons gelijken op Hem
die uit Betlehem en Nazaret vandaan
ons aller vrede wilde zijn.
Amen.
Lezing
(Jesaja 9, 1-3 en 5-6)
Het volk dat ronddwaalt in het donker, ziet een helder licht. Over hen
die wonen in een land vol duisternis gaat een stralend licht op.
Uitbundig laat U hen juichen en U overstelpt hen met vreugde; zij
verheugen zich voor uw aanschijn zoals er vreugde is bij de oogst en
gejuich bij het verdelen van de buit. Want het drukkende juk, de stang
op hun schouders, de stok van de drijver, U breekt ze stuk als op de
dag van Midjan.
Want een kind wordt geboren, een zoon wordt ons gegeven. De
heerschappij rust op zijn schouders; men noemt hem wonder van beleid,
goddelijke held, vader voor eeuwig, vredevorst. Groot is de macht en
eindeloos de vrede voor de troon van David, voor zijn koninkrijk; hij
zal het stichten en onderhouden door recht en gerechtigheid vanaf nu en
voor altijd. De geestdriftige liefde van de HEER van de machten zal dit
teweegbrengen.
“Voor
ieder zoveel waard”
In deze heilige uren,
in helder sterrenlicht,
klokken gelui klinkt voortdurend,
zij luiden kerstmis in.
Refr. Engelen zingen luid in koor,
zingen om vrede op aard,
Gods licht schijnt heel de wereld door,
voor ieder zoveel waard.
Wie kan zien zonder geloven,
liefde van God om ons heen,
niemand kan die vlam ooit doven,
Hij laat ons nooit meer alleen.
Refr.
Wat is de boodschap van Kerstmis,
kaarslicht en mooi gezang?
Als er geen liefd’ in ons hart is,
blijft heel de wereld zo arm.
Evangelie
(Lucas 2, 1-14)
In die dagen vaardigde keizer Augustus een decreet uit dat de hele
wereld zich moest laten registreren. Deze eerste registratie vond
plaats toen Quirinius gouverneur van Syrië was. Allen gingen
op weg om zich te laten inschrijven, ieder in zijn eigen stad. Zo ook
Jozef; hij ging van de stad Nazaret in Galilea naar Judea, naar de
stad° van David, Betlehem genaamd, omdat hij uit het huis van
David stamde, om zich te laten inschrijven, samen met Maria, zijn
verloofde, die zwanger was. Terwijl ze daar waren kwam voor haar de
tijd dat ze moest bevallen, en ze baarde een zoon, haar eerstgeborene;
ze wikkelde Hem in doeken en legde Hem in een voerbak, omdat er geen
plaats voor hen was in het gastenverblijf.
Er waren daar in de buurt
herders, die in het veld overnachtten om de wacht te houden bij hun
kudde. Opeens stond er een engel van de Heer bij hen en de heerlijkheid
van de Heer omstraalde hen. Ze schrokken hevig. Maar de engel zei:
`Schrik niet, want ik heb een goede boodschap voor u, een grote vreugde
voor het hele volk. Vandaag is in de stad van David uw redder geboren;
Hij is de Messias, de Heer. Dit is het teken voor u: u zult een kind
vinden dat in doeken is gewikkeld en in een voerbak ligt.' Plotseling
was er bij de engel een heel leger uit de hemel; ze loofden God met de
woorden: `Glorie aan God in de hoogste hemel, en op aarde vrede onder
de mensen in wie Hij een welbehagen heeft.'
“Ere
zij God”
Ere zij God, Ere zij God,
In den hoge, In den hoge, In den hoge!
Vrede, op aarde, Vrede, op aarde,
In de mensen, een welbehagen.
Ere zij God, in den hoge,
Ere zij God, in den hoge,
Vrede, op aarde, Vrede, op aarde,
Vrede, op aarde, Vrede, op aarde,
In de mensen, In de mensen,
een welbehagen, In de mensen,
een welbehagen, een welbehagen.
Ere zij God, ere zij God,
In den hoge, In den hoge, In den hoge!
Vrede, op aarde, Vrede, op aarde,
In den mensen, een welbehagen.
Amen. Amen, Amen, Amen.
“A
quartet of carols”
O come all ye faithful,
joyful and triumphant,
O come ye, o come ye to Bethlehem.
Come and behold Him,
born the King of angels.
O come let us adore him,
O come let us adore him,
O come let us adore him, Christ the Lord.
Angels we have heard on high,
sweetly singing o’er the plain.
And the mountains in reply
echoing their joyous strain.
Gloria, in Excelcis Deo,
Gloria, in Excelcis Deo.
Silent night, holy night.
All is calm, all is bright.
Round yon virgin mother and child
Holy infant so tender and mild.
Sleep in heavenly peace,
sleep in heavenly peace.
Go and tell it, tell it on the mountain,
Go and tell it, tell it on the mountain,
Go and tell it, tell it on the mountain,
Jesus Christ is born.
While shepherds kept their watching,
o’er silent flocks by night,
behold throughout the heavens,
there shone a holy light.
Go and tell it, tell it on the mountain,
Go and tell it, tell it on the mountain,
Go and tell it, tell it on the mountain,
Jesus Christ is born,
Yes Jesus Christ is born.
“De
engelen en de herders”
Herders ontwaakt nu, weest blij en verheugd,
Want wij verkondigen u, grote vreugd:
Heden is u een redder geboren:
God heeft daartoe zijn zoon uitverkoren.
Alleluja
Een oude kribbe dient Hem nu tot woon,
Vertelden d’eng’len op verhoogde toon.
Laten wij herders Hem nu gaan éren,
Zingend Hem prijzen en adoreren.
Alleluja .
Steeds weer opnieuw,
klinkt er zacht door de nacht;
t’Lied van de vreed’ op aarde gebracht.
Laat het in alle talen nu horen,
Er is op aard’ een Koning geboren
Alleluja.
“Stille
nacht”
Stille nacht, heilige nacht
alles slaapt, sluimert zacht.
Eenzaam waakt het hoogheilige paar
lief'lijk kindje met goud in het haar
sluimert in hemelse rust
sluimert in hemelse rust.
Stille nacht, heilige nacht
Zoon van God, liefde lacht
vriend'lijk om Uwe god'lijken mond
nu ons slaat de reddende stond
Jezus van uwe geboort
Jezus van uwe geboort.
Stille nacht, heilige nacht
herders zien ‘t eerst uw pracht
Door der engelen alleluja
galmt het luide van verre na:
Jezus de redder ligt daar
Jezus de redder ligt daar
“De
sterre gaat stralen”
Laat ieder het horen, dat eens werd geboren,
de redder der wereld de Heer van ’t heelal.
De engelen melden, in Efratha’s velden,
dat Hij werd geboren in Bethlehems stal.
Refr. Komt laten wij eren
de Here des Heren
zo groot van ontferming
en van gena.
Want Hij wil ons geven
dicht bij Hem te leven
de Heiland der wereld;
Halleluja
In doeken gewonden, voor al onze zonden,
ligt hier in een kribbe het God’lijk kind.
De sterre gaat stralen, voor wie moe van ’t dwa;en,
bij ’t wonder van Bethlehem vrede vindt.
Refr.
“In de donk’re nacht”
Weet je nog hoe het gegaan is?
Telkens zullen wij ’t herhalen
hoe een licht ons kwam omstralen
midden in de donk’re nacht.
Waar de kudde lag te slapen
is een hemels licht gaan blinken,
hoorden wij de boodschap klinken
van het Kind dat voor ons kwam.
Eng’len zongen in hun koren:
Eer aan God en vre’d op aarde
om het Kind dat werd geboren
door wie God zijn liefde schenkt.
En wij hebben het gevonden,
’t Kindje liggend in de kribbe,
dat God zelf ons had gezonden
en wij knielden voor hem neer.
Telkens zullen wij ’t herhalen
hoe het wonderlijk gegaan is,
toen het hemels licht kwam stralen
midden in de donk’re nacht.
Samenzang: “Midden in de winternacht”
Midden in de winternacht
ging de hemel open,
die ons heil ter wereld bracht,
antwoord op ons hopen.
Refrein: Elke vogel zingt zijn lied,
herders waarom zingt gij niet,
laat de cithers slaan;
blaast de fluiten aan,
laat de bel, laat de trom,
laat de beltrom horen:
Christus is geboren.
Vrede was er overal:
wilde dieren kwamen
bij de schapen in de stal,
en zij speelden samen. (refrein)
Ondanks winter, sneeuw en ijs
bloeien alle bomen,
want het aardse paradijs
is vannacht gekomen. (refrein)
Gloria in Excelcis Deo
Eer zij God in onze dagen,
eer zij God in deze tijd
Mensen van het welbehagen
roept op aarde vrede uit
Gloria in Excelcis Deo
Gloria in Excelcis Deo
Eer zij God die onze Vader
en die onze koning is.
Eer zij God die op de aarde
naar ons toegekomen is.
Gloria in Excelcis Deo
Gloria in Excelcis Deo
Lam van God, Gij hebt gedragen
alle schuld tot elke prijs
geef in onze levensdagen
peis en vree, kyrieeleis
Gloria in Excelcis Deo
Gloria in Excelcis Deo
KERSTGROET AAN HEEL DE WERELD
AFRIKAANS Geseende Kerfees en 'n gelukkige nuwe jaar
AFGHANISTAN Neekirissimas annim oo iyer seefe feyiyeech!
ALGARVE Boas Festas e um feliz Ano Novo
ALGERIJE Neekirissimas annim oo iyer seefe feyiyeech!
ANDALUSIË Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
ANGOLA Boas Festas e um feliz Ano Novo
ARGENTINIË Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
ARMENIËN Shenoraavor Nor Dari yev Pari Gaghand
ARUBA Bon Pasco i Feliz Aña Nobo
AUSTRALIË Merry Christmas & Happy New Year
BAHAMA' S Bonn e Erez Ane
BANGLADESH Shuvo Baro Din - Shuvo Nabo Barsho
BELGIË Vrolijk Kerstfeest en een Gelukkig Nieuwjaar!
Joyeux Noël et Bonne Année!
BENIN Joyeux Noël et Bonne Année!
BOLIVIA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
BONAIRE Bon Pasco i Feliz Aña Nobo
BOSNIË-HERZEGOVINA Sretan Bozic. Vesela Nova Godine
BOTSWANA Merry Christmas & Happy New Year
BRAZILIË Boas Festas e um feliz Ano Novo
BRETAGNE Nedeleg laouen na bloav ezh mat
BRUNEI Arahaba tratry ny Krismasy
BULGARIJE Chestita Koleda i Shtastliva Nova Godina
BURUNDI Joyeux Noël et Bonne Année!
CANADA Merry Christmas & Happy New Year
Joyeux Noël et Bonne Année!
CATALONIË Bon Nadal i feliç any nou!
CHILI Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
CHINA Kung His Hsin Nien bing Chu Shen Tan
COLOMBIA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
CORSICA Joyeux Noël et Bonne Année!
COSTA BRAVA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
COSTA DEL SOL Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
COSTA RICA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
COTE D'AZUR Joyeux Noël et Bonne Année!
CUBA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
CURAÇAO Bon Pasco i Feliz Aña Nobo
CYPRUS Kala Christougenna Ki'eftihismenos O Kenourios Chronos
DENEMARKEN Glædelig Jul og godt nytår
DOMINICAANSE REPUBLIEK Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
DORDOGNE Joyeux Noël et Bonne Année!
DUITSLAND Fröhliche Weihnachten und ein glückliches Neues Jahr!
ECUADOR Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
EGYPTE Colo sana wintom tiebeen
EL HIERRO Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
ELZAS Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
ENGELAND Merry Christmas & Happy New Year
ESTLAND Rõõmsaid Jõulupühi ja Head uut aastat
FILIPPIJNEN Maligayang Pasko at Manigong Bagong Taon
FINLAND Hyvää Joulua or Hauskaa Joulua - 0nnellista uutta vuotta
FORMENTERA Bon Nadal i feliç any nou!
FRANKRIJK Joyeux Noël et Bonne Année!
FUERTEVENTURA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
GALÁPAGOSEILANDEN Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
GAMBIA Merry Christmas & Happy New Year
GEORGIË Gilotsavt Krist'es Shobas & Gilosavt akhal ts'els
GHANA Merry Christmas & Happy New Year
GOA Shubh Naya Baras
GRAN CANARIA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
GRIEKENLAND Kala Christougenna Ki'eftihismenos O Kenourios Chronos
GUAM Monono ilo raaneoan Nejin & Jeramman ilo iio in ekaal
GUATEMALA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
GUINEE Joyeux Noël et Bonne Année!
GUINEE-BISSAU Boas Festas e um feliz Ano Novo
HONGARIJE Kellemes karácsonyi ünnepeket és Boldog újévet!
IBIZA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
IERLAND Nollaig Shona Dhuit
IJSLAND God Jul og Godt Nyttår
INDONESIË Selamat Hari Natal dan Tahun Baru
IRAK Seva piroz sahibe u sersala te piroz be
IRAN Sal-e no mubarak
ISLA MARGARITA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
ISRAËL Mo'adim Lesimkha. Shanah Tova
ITALIË Buon Natale e Felice Anno Nuovo
JAMAICA Merry Christmas & Happy New Year
JAPAN Shinnen omedeto. Kurisumasu Omedeto
KAAPVERDIË Bonn e Erez Ane
KIRIBATI Monono ilo raaneoan Nejin & Jeramman ilo iio in ekaal
KORFOE Kala Christougenna Ki'eftihismenos O Kenourios Chronos
KOS Kala Christougenna Ki'eftihismenos O Kenourios Chronos
KRETA Kala Christougenna Ki'eftihismenos O Kenourios Chronos
KROATIË Teyatie Gonezu
LA GOMERA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
LA PALMA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
LANGUEDOC-ROUSSILLON Joyeux Noël et Bonne Année!
LANZAROTE Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
LETLAND Linksmu Kaledu ir laimingu Nauju metu
LIBANON I'D Miilad Said ous Sana Saida
LIECHTENSTEIN Fröhliche Weihnachten und ein glückliches Neues Jahr!
LITOUWEN Linksmu Kaledu ir laimingu Nauju metu
LOIREDAL Joyeux Noël et Bonne Année!
LOT Nedeleg laouen na bloav ezh mat
LUXEMBURG Schéi Krëschtdeeg an e Schéint Néi Joer
MACAU Boas Festas e um feliz Ano Novo
MACEDONIË Srekan Bozik I Nova Godina
MADEIRA Boas Festas e um feliz Ano Novo
MALDIVEN Ufaaveri aa ahareh
MALI Joyeux Noël et Bonne Année!
MALLORCA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
MALTA Nixtieqlek Milied Tajjeb u Sena Tajba
MAROKKO I'D Miilad Said ous Sana Saida
MAURITIUS Bonn e Erez Ane
MENORCA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
MEXICO Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
MOLDAVIË Bachtalo krecunu Thaj Bachtalo Nevo Bers
MONGOLIË Zul saryn bolon shine ony mend devshuulye
MOZAMBIQUE Boas Festas e um feliz Ano Novo
NAURU k'irses mugoxuamant & axal ts'anas mugoxuamant
NEDERLAND Gezegend Kerstfeest en een Gelukkig Nieuwjaar!
NEPAL krist Yesu Ko Shuva Janma Utsav Ko Upalaxhma Hardik Shuva & Naya Barsa Ko harkik Shuvakamana
NIEUW-ZEELAND Kia orana e kia manuia rava i teia Kiritimeti e te Mataiti Ou
NIGERIA Barka da Kirsimatikuma Barka da Sabuwar Shekara!
NOORD-IERLAND Nollaig chridheil agus Bliadhna mhath ur!
NOORD-KOREA Sung Tan Chuk Ha
NOORWEGEN Eg ynskjer hermed Dykk alle ein God Jul og Godt Nyttår
NORMANDIË Joyeux Noël et Bonne Année!
OEKRAÏNE Teyatie Gonezu
OMAN I'D Miilad Said ous Sana Saida
OOSTENRIJK Fröhliche Weihnachten und ein glückliches Neues Jahr!
PAKISTAN Naya Saal Mubarak Ho
PAPOEA NIEUW-GUINEA Meri Krismas & Hepi Nu Yia
PARAGUAY Imboeteipri tasecoi Tupa i vave! & Ivve ava Tupa
rembiaisu toyuvirecoi turpi oyeaisusa pipe!
PEMBA ºKrismas Njema Na Heri Za Mwaka Mpyaº
PERU Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
POLEN Wesolych Swiat i Szczesliwego Nowego Roku
PORTUGAL Boas Festas e um feliz Ano Novo
PROVENCE Nedeleg laouen na bloav ezh mat
PUERTO RICO Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
QATAR I'D Miilad Said ous Sana Saida
RÉUNION Bonn e Erez Ane
RHODOS Kala Christougenna Ki'eftihismenos O Kenourios Chronos
RODRIGUES Bonn e Erez Ane
ROEMENIË Craciun fericit si un An Nou fericit!
RUSLAND Pozdrevlyayu s prazdnikom Rozhdestva i s Novim Godom
SAN MARINO Buon Natale e Felice Anno Nuovo
SARDINIË Buon Natale e Felice Anno Nuovo
SCHOTLAND Nollaig chridheil agus Bliadhna mhath ur!
SENEGAL Joyeux Noël et Bonne Année!
SERVIË-MONTENEGRO Sretan Bozic. Vesela Nova Godine
SEYCHELLEN Bonn e Erez Ane
SICILIË Bachtalo krecunu Thaj Bachtalo Nevo Bers
SINGAPORE Arahaba tratry ny Krismasy
SLOVENIË Vesele Vianoce a stastny novy rok
SLOWAKIJE Vesele Vianoce a stastny novy rok
SPANJE Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
SRI LANKA Subha nath thalak Vewa. Subha Aluth Awrudhak Vewa
SURINAME Vrolijk Kerstfeest en een Gelukkig Nieuwjaar!
TAIWAN Suksan Wan Christmas lae Sawadee Pee Mai
TENERIFE Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
THAILAND Suksan Wan Christmas lae Sawadee Pee Mai
TOSCANE Buon Natale e Felice Anno Nuovo
TUNESIË I'D Miilad Said ous Sana Saida
TURKIJE Neekirissimas annim oo iyer seefe feyiyeech!
UGANDA Amazalibwa Agesanyu & N'Omwaka Omujaa Ogwemirembe
URUGUAY Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
VANUATU Mi wisim yufala eerywan one gutfala Krismas
& mo wan hapi New Year long
VATICAANSTAD Pax hominibus bonae voluntatis
VENEZUELA Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo
VERENIGDE STATEN Merry Christmas & Happy New Year
VIETNAM Chuc Mung Giang Sinh - Chuc Mung Tan Nien
WALES Merry Christmas & Happy New Year
WIT-RUSLAND Pozdrevlyayu s prazdnikom Rozhdestva i s Novim Godom
ZANZIBAR Geseende Kerfees en 'n gelukkige
ZIMBABWE Mbeya mbeya Ebiel & Mbeya mbeya mbu
ZUID-AFRIKA Geseende Kerfees en 'n gelukkige
ZUID-KOREA Sung Tan Chuk Ha
ZWEDEN God Jul och Gott Nytt År
ZWITSERLAND Fröhliche Weihnachten und ein glückliches Neues Jahr!
Komt verwondert u hier mensen, ziet hoe dat u God bemint:
Zijn Zoon, het Hoofd der engelen, in een kribbe! Dat is Kerst en dat
kunnen we niet namaken door een stalletje, een bebaarde Jozef met
Maria, zijn aanstaande vrouw, een kribbe en een paar schapen te
creëren. Evenmin is het op te sieren met een naaldboom en wat
lichtjes, om ons in de sfeer te brengen. Kerst is ín, overal
wordt Kerst gevierd tot in de bioscoop en het café toe. Wat
verwacht u, jij van Kerst? Op z’n minst een Kerstpreek, zegt u.
Wel, dat kan, maar weet u en jij wat dit inhoudt? Wel dit, dat je door
het Kerstevangelie wordt verplaatst naar een stal, niet vrijwillig,
maar gedwongen door de omstandigheden.
Zie Jozef en Maria; zij werden gedwongen om van hun woonplaats
Nazareth naar Bethlehem te gaan. Het land Kanaän was bezet door
een vreemde overheerser en Octavianus, de keizer in Rome, wilde dat
ieder naar de streek reisde waar de wortels van het voorgeslacht lagen.
Hij beval dit, om middels een beschrijving van alle onderdanen in zijn
onmetelijke rijk, de belastingpenningen binnen te krijgen.
Wat een schok voor Jozef en Maria en er was al zoveel gebeurd. Wie is
er nu koning: God in de hemel of de Romeinse keizer? Kan de HEERE dan
niet…? Jazeker, echter Zijn wegen zijn hoger dan de onze en
middels de belastingmaatregel van Augustus voert God Zijn raad uit en
vervult hij Micha’s profetie: En gij, Bethlehem Efratha! Zijt gij
klein om te wezen onder de duizenden van Juda? Uit u zal Mij
voortkomen, Die een Heerser zal zijn in Israël en Wiens uitgangen
zijn van ouds, van de dagen der eeuwigheid (Micha 5:1).
Daar wist Augustus niets
van en waarschijnlijk de mensen in Nazareth en in Bethlehem ook niet,
echter de HEERE wel. Toch viel het voor Jozef en Maria niet mee: een
tocht van drie dagen, 120 lange kilometers te voet en dat voor een hoog
zwangere jonge vrouw. Let wel, dat de engelen onderweg niet zongen en
de hemel zich niet opende om een verklaring af te leggen. Zij reisden
met niets anders dan de belofte Gods: Deze zal groot zijn en de Zoon
des Allerhoogste genaamd worden (Luk. 1:32).
Maar ’t ergste moet nog komen, want toen zij in de David stad
waren aangekomen, was alles vol. Nergens kon deze eenvoudige timmerman
een bed vinden, waar zijn aanstaande bruid haar eerste Kind kon baren.
Ik vraag me af, of alle deuren ook gesloten waren gebleven zo zij meer
geld hadden kunnen bieden. Stel u voor, dat de stadhouder of de keizer
toen in Bethlehem een plaats had gezocht: zouden niet alle deuren zijn
opengegaan? Maar, nu er plaats wordt gevraagd voor de Zoon van God,
voor de Koning der koningen: neen, hier niet hoor!
Zie, dat is nu ons beeld: Voor alles en allen maken we ruimte,
maar er is geen plaats voor de Christus der Schriften en als God Zelf
aan de pleegvader van Zijn Zoon geen plaats wijst, zou er nergens een
plekje op deze aarde zijn, waar de Zaligmaker geboren kon worden.
Echter Zijn God en Vader Zelf maakt plaats en wel in een stal en daar
de schapen met hun lammeren in het veld verbleven, konden Maria en
Jozef het Lam Gods, Dat de zonde der wereld wegneemt (Joh. 1,29), in
een kribbe leggen.
Hoe heerlijk wordt het in de stal gezien: Want alzo lief heeft God de
wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat een
iegelijk, die in Hem gelooft, niet verderve, maar het eeuwige leven
hebbe (Joh. 3:16). Wat een groot wonder, dat Hij geboren is als Mens,
net als u, jij en ik. Echter het is nog een groter wonder, dat Hij in
een stal geboren is, want zo Hij in een paleis het levenslicht gezien
had, of in een villa; zou u en jij er dan binnen hebben mogen komen, om
bij de kribbe neer te knielen? Maar in een stal, daar voelt zelfs een
zwerver en een landloper zich thuis. Een boer hoeft er voor de deur
zijn klompen niet uit te doen. Geboren in een stal; gelegd in een
kribbe. Hier mag u binnenkomen zoals u bent, met je besmeurde overall
aan en je vuile handen, opgelopen in de dienst der zonde; met je
klompen aan, waarmee je tegen de dienst van God geschopt hebt.
Je hoeft jezelf van te voren niet op te knappen: hoe zou het ooit kunnen? Bij
de kribbe is plaats voor de grootste der zondaren, voor Jood en
heiden; is ook plaats voor u en jou. Echter als je binnenkomt, dan moet
je wel bukken, want anders kijk je over het Kind heen, zo laag is Hij
neergelegd. Waarschijnlijk is de kribbe een uitholling geweest in de
lemen vloer. Zo deed men dat in die tijd, opdat ook de lammetjes bij
het voer en het drinken konden, dat de herders voor hun kudde
bestemden.
Doch ook al zou de kribbe
een paar houten planken en wat balkjes tegen de wand geweest zijn: het
hout van dit getimmerte is, net als dat voor het kruis, genomen van de
boom der kennis van goed en kwaad. U weet toch, dat door het eten van
de verboden vrucht, die deze boom droeg, de zonde in de wereld gekomen
is en dat Christus in de wereld gekomen is, om ook deze schuld te
verzoenen en zondaren zalig te maken?
En wij hebben Zijn heerlijkheid aanschouwd ,een heerlijkheid als van de
Eniggeborene van de Vader, vol van genade en waarheid (Joh. 1;14). Zie,
dit is nu de genade van Kerst, want Kerst betekent niets anders dan
Christus.
Dit is de genade van het Kerstevangelie en om in deze genade te delen,
moet de Heilige Geest bij ons, ja in ons plaats voor dit Kind maken.
Hij is gekomen om voor ellendigen bij God ruimte te maken, doch Zelf
vond en vindt Hij nergens plaats, ook niet bij u, jou en mij.
Echter door de Geest van dit Kerstkind leren wij bidden: Laat mijn hart
Uw kribbe zijn! Wat de Vader deed met Kerst, wordt ons in het
Kerstevangelie heerlijk gepredikt. Ook waartoe de Zoon kwam in de
kribbe, krijgt in de verkondiging ruime aandacht. Echter daarbij is,
wil het Kerstevangelie ook uw redding bewerken, tevens noodzakelijk het
werk van de Heilige Geest, Die overtuigend van zonde en overbuigend
naar dit Kind in de kribbe, Zich aan de prediking paart.
Door het werk van de drieënige God alleen kunt en zult u knielen
bij de kribbe, om dit Kind geen wierook, mirre of goud te offeren, maar
om met uw schuld tot Hem te komen en Hem die te belijden, opdat u in
deze weg vrijspraak zult ontvangen. Voor eeuwig vrij om Hem eeuwig de
aanbidding, lof en dank te brengen, omdat Hij om uwentwil is arm
geworden , daar Hij rijk was, opdat gij door Zijn armoede zou rijk
worden (2 Kor. 8:9).
Kerstfeest, Feest van het Licht
In de christelijke gemeenschappen wordt elk jaar opnieuw op 25 december
de geboorte van Jezus, de Messias, feestelijk herdacht. Dat Jezus ook
werkelijk op deze dag geboren is, zou een toevalstreffer zijn: de kans
van 1 op de 365 of zelfs 366. Toch is juist deze datum niet zomaar in
het wilde weg gekozen. Het was waarschijnlijk keizer Constantijn die
aan het begin van derde eeuw hiermee een ander, 'heidens', feest op
deze dag wilde kerstenen.
Het ging om het door Aurelius, één van zijn voorgangers, geïntroduceerde feest van de geboorte van de zonnewende. Meer indirect werd hiermee waarschijnlijk ook Chanoeka, het joodse inwijdingsfeest, gekerstend dat zich ook rond deze datum afspeelt en eveneens in het teken van 'licht' staat. Volgens 2 Makkabeeën 10,1-9 was er bij de hernieuwde inwijding van de tempel voor de eeuwigbrandende lamp nog net genoeg gewijde olie voor één dag voorradig.
In de praktijk bleef de
lamp daarop echter acht dagen branden. De combinatie van al deze
feesten lag voor de hand daar ook Jezus met name in Johannes (vergelijk
Jo.1,7-9; 3,19-21; 8,12) toch al als het licht der wereld te boek
stond. Zonder veel problemen konden oude lichtfeesten dan ook extra
glans en een nieuwe dimensie krijgen. Kerstlichtjes en eeuwig groene
dennebomen zijn tastbare sporen van dit kersteningsproces. Ook in de
liturgie is 'licht' als een sleutelwoord gaan functioneren, net als
overigens het daarbij onmisbare 'zien'.
Op de Messias werd gewacht. De bijna uitzichtloze periode van
onderdrukking, ballingschap, verlies van zelfstandigheid en religieuze
degeneratie heeft Israël nooit echt murw gekregen. Schijnbaar
tegen beter weten in bleef men niet alleen de hoop maar ook het
vertrouwen koesteren dat JHWH ooit iemand zou zenden die een einde aan
alle lijden zou maken en de ideale scheppings.Orde zou herstellen.
Dit hoopvolle vertrouwen was gebaseerd op JHWH's grote daden uit het verleden waarbij vooral de uittocht uit Egypte tot de verbeelding sprak. Van deze toekomstige Messias ontstond op den duur zelfs een soort profielbeschrijving. Zo moest hij bijvoorbeeld ten minste een band hebben met het huis van David. Voorlopers zouden zijn komst aankondigen, terwijl de terugkeer van de hemelvaarder Elia een soort garantie zou vormen voor het feit dat het geen valse messias betrof.
Toch bleven
teleurstellingen niet achterwege. Wat er eerst hoopvol uitzag, bleek
later een illusie. Verder wachten was geboden. Ook Johannes de Doper
bleek het niet te zijn, maar voor een kleine groep mensen betekende de
persoon en het optreden van Jezus dan toch eindelijk de definitieve
doorbraak. Hij leek echt over alle vereiste kwaliteiten te beschikken
om de titel Messias voor zich te kunnen opeisen. Voor zijn volgelingen
was het wachten daarmee in principe afgelopen. Het werd daarom echter
geen vergeten of overbodig aspect. In de vorm van de advent heeft het
op z'n minst als symbool zijn plaats behouden. Het heeft een functie
die vergelijkbaar is met de veertigdagentijd voor Pasen.
In het licht van Pasen
Het moge duidelijk zijn dat Jezus' volgelingen hem niet reeds bij
voorbaat bij zijn geboorte als Messias herkend, laat staan erkend
hebben. Ook hij moest zich eerst bewijzen. Het is dan ook niet
toevallig dat Marcus zijn evangelie pas dáár begint waar
Jezus in de openbaarheid treedt en hem pas op de helft van zijn verhaal
van titels als Messias, Zoon van God etc. gaat voorzien. Door zijn
optreden dwong Jezus deze titels af bij zijn leerlingen.
Het was echter pas met Pasen, en vooral na de ervaring dat hij uit den dode was opgestaan, dat Marcus en zijn collega's zich echt goed realiseerden met wie zij nu eigenlijk te doen hadden gehad. Deze paaservaring heeft uiteindelijk tot het schrijven van de evangelies geïnspireerd en de levensbeschrijving van Jezus sterk gekleurd of - anders uitgedrukt - in het juiste licht geplaatst. Marcus ging daarbij, zoals we reeds zagen, niet verder terug dan het eerste openbare optreden van zijn meester.
De andere drie evangelisten
deden dat wel. Ze gingen ervan uit dat als Jezus de Messias en Zoon Van
God was, er vanaf het allereerste begin iets bijzonders, met hem aan de
hand moest zijn geweest. Johannes vewoordt dit in zijn proloog met een
korte poëtische, maar theologisch uiterst doorwrochte reflectie op
Genesis. Matteüs en Lucas kozen voor de vorm van het
geboorte-kindsheidsverhaal. Deze verhalen zijn langer en eenvoudiger
leesbaar. Dit wil echter niet zeggen dat ze in theologisch opzicht
vervolgens oppervlakkiger zouden zijn. Dit is soms wel het geval met de
kindsheidsverhalen die we in de latere zogenaamde apocriefe evangelies
vinden.
In het licht van het Oude Testament
Matteüs en Lucas waren niet bij de geboorte aanwezig. Ze schreven
hun verhaal zo'n tachtig jaar na Christus en dan ook nog eens vanuit
het perspectief van de verrijzenis. Echt objectieve geschiedschrijving
moet men bij de geboorte- en kindsheidsverhalen dan ook niet
verwachten. Jezus wordt zeker niet als een zielige hulpeloze baby
afgeschilderd. Integendeel, hij bezit vanaf het allereerste begin alle
vereiste kwalificaties, hetgeen duidelijk blijkt uit de talrijke
parallellen tussen het begin en het einde van beide evangelies.
Zo staat hij bijvoorbeeld bij Lucas zowel in 1,32-35 als aan het einde in 24,49 als 'Zoon van God' te boek, terwijl Pilatus Jezus als de koning identificeert waarnaar de drie wijzen op zoek waren. Hoe betrekkelijk de zuiver historische interesse is, blijkt ook uit het feit dat Matteüs en Lucas een geheel eigen versie van het geboorteverhaal geven. Beiden schrijven voor een geheel eigen publiek, pakken hun verhaal anders aan en spreken elkaar soms zelfs tegen.
Dit alles impliceert echter
niet dat beide evangelisten hun verhaal zo maar ter plekke uit hun
blote hoofd verzonnen hebben. Beiden doen een uitvoerig beroep op
tradities uit het Oude Testament. Matteüs doet dit door expliciete
citaten, terwijl Lucas zich vooral tot toespelingen beperkt. In het
Oude Testament vinden ze een soort blauwdruk voor hun verhalen en een
profielschets van de Messias.
Op grond van het Oude Testament zijn beide evangelisten het op een
aantal punten eens. Jezus moest volgens hen in ieder geval uit de
koningslijn van David stammen en Matteüs onderstreept dit met een
uitvoerige geslachtslijst aan het begin van zijn verhaal, die tot op
Abraham teruggaat. Lucas, die zelfs helemaal tot Genesis komt, en zijn
nogal afwijkende geslachtslijst aan het begin van Jezus' openbaar
optreden plaatst, benadrukt meer de profetische afstamming.
Beiden, die uitvoerig putten uit commentaren als de Midrash, zien Jozef echter eenstemmig als afstammeling van David die Jezus in feite als zijn zoon adopteert. Ook Betlehem als geboorteplaats van de Messias is een vast gegeven. Matteüs verwijst hiervoor naar een ietwat door hem aangepaste profetie van Micha 5,1-3 die hij combineert met 2 Samuël 5,2: 'En gij, Betlehem, landstreek van Juda, gij zijt volstrekt niet de geringste onder de leiders van Juda, want uit u zal een leidsman te voorschijn treden, die herder zal zijn over mijn volk Israël'.
Er bestaat tussen beide
evangelisten ook overeenstemming over Nazaret als woonplaats van het
gezin van Jozef. Matteüs verwijst hier opnieuw naar een profetie,
maar die is in het Oude Testament niet terug te vinden. Waarschijnlijk
gaat het hier om een woordspel met Rechters 13,5-7. Daar wordt Simson
in zijn geboorteverhaal als een Nazireër, een godgewijde,
aangeduid. Deze interpretatie ligt voor de hand aangezien zowel
Matteüs als Lucas bij hun geboorteverhalen uitvoerig van het
klassieke schema van de oud-testamentische geboorteverhalen, waaronder
dat van Simson, gebruik maakten.
Het genre gehoorteverhalen
Van een aantal belangrijke figuren wordt in het Oude Testament een
geboorteverhaal verteld. Het gaat daarbij met name om personen als
Isaak, Gideon, Simson en Samuël. Al deze verhalen zijn opgebouwd
volgens een bepaald schema. Zowel Matteüs als Lucas volgen dit
schema op de voet voor het geboorteverhaal van Jezus waaraan Lucas dan
ook nog eens een geboorteverhaal van Johannes de Doper toevoegt.
Het eerste element van dit schema is dat de toekomstige moeder menselijkerwijs geen kinderen kan krijgen. Ze is onvruchtbaar of oud. Bij Elisabet, de moeder van Johannes de Doper, zijn beide elementen door Lucas gecombineerd. Bij Maria vinden we een andere variant; zij is nog maagd. Dan komt echter JHWH of zijn boodschapper, een engel, om toch de geboorte van een kind, een zoon uiteraard, aan te kondigen. Dit wijst er al op dat het eigenlijk een kind van JHWH is en het echt iets bijzonders moet zijn.
Tegelijkertijd wordt ook de toekomstige taak van dit kind duidelijk gemaakt. Bij Matteüs, die de geboorteaankondiging aan Jozef laat doen met een verwijzing naar Jesaja 7,14, ligt deze taak vervat in Jezus' naam: 'JHWH zal redden'. Het ligt voor de hand dat een dergelijke aankondiging bij de betrokkenen het nodige ongeloof oplevert en in het geval van Jozef uiteraard onthutsing. Sara bijvoorbeeld barst in lachen uit als zij hoort dat ze op haar redelijk gevorderde leeftijd nog een zoon zal krijgen en Maria vraagt zich ook terecht af hoe dat allemaal kan.
Een telkens terugkerend
element is dan ook dat er om een teken gevraagd wordt ter bevestiging
van de boodschap. Bij Zacharias, de vader van Johannes de Doper, is dit
teken zijn tijdelijke doofstomheid. Maria wordt ter bevestiging van de
boodschap aangeraden bij haar nicht Elisabet te gaan kijken bij wie een
zwangerschap nu ook niet direct in de lijn der verwachtingen lag. Het
moge duidelijk zijn dat aan het slot niet alleen de gevraagde tekens
bevestigd worden, maar dat ook de menselijkerwijze gesproken
onmogelijke en dus bijzondere kinderen ter wereld komen.
Jezus als een tweede Mozes
Tot nu toe hebben we vooral de nadruk gelegd op de parallellen die er
tussen Matteüs en Lucas bestaan in hun gebruik van het Oude
Testament bij hun geboorteverhalen. Ook waar hun verhalen sterk
uiteenlopen verwijzen ze echter duidelijk naar het Oude Testament.
Matteüs vertelt ons als enige over de drie wijzen die Jezus komen
bezoeken en over de vlucht naar Egypte als gevolg van het optreden van
Herodus.
Daarmee komen twee belangrijke thema's aan de orde. Met de drie wijzen wil Matteüs laten zien dat Jezus eerder door de 'heidenen' erkend wordt dan door de leiders van zijn eigen volk. Ze beginnen meteen te verkondigen dat ze een koning gezien hebben. Met name Herodes duldt geen concurrentie. Dit vormt meteen het aanknopingspunt voor het tweede thema, dat van de uittocht uit Egypte. Herodes, die zelfs enige van zijn eigen zoons voor de zekerheid uitschakelde, wordt als een tweede farao afgeschilderd.
De kindermoord in Betlehem is een duidelijke parallel van de kindermoord in Egypte zoals we die uit Exodus kennen. Als tegenpool van deze farao wordt Jezus als een tweede Mozes beschreven. Het geboorteverhaal van Jezus vertoont duidelijke overeenkomsten met dat van Mozes zoals dat in de latere joodse traditie wordt verteld.
Matteüs laat zien dat
net als Mozes voor de wraak van de farao moest vluchten, Jezus zijn
toevlucht moest zoeken in Egypte, het land van de farao, om aan de
wraak van Herodes te ontkomen. Zowel Mozes als Jezus kunnen pas na de
dood van de betreffende vorsten terugkeren. Dan kan Jezus net als Mozes
aan de redding van zijn volk beginnen na eerst door de Jordaan te zijn
gegaan. Dat luklt pas na een veertigdaags, respectievelijk veertigjarig
verblijf in de woestijn.
Jezus als een tweede Samuël
Lucas kent geen drie wijzen en geen Herodes. Degenen die Jezus erkennen
als Messias zijn bij hem de herders die gelijk op verkondiging uitgaan.
Door de aankondiging van de geboorte, de geboorte zelf en de
besnijdenis van Jezus parallel te laten lopen met die van Johannes
bouwt hij zijn verhaal ook geheel anders op. Het verhaal van Lucas
begint in de tempel van Zacharias en eindigt in diezelfde tempel met de
opdracht van Jezus en het vertoon van zijn wijsheid.
Lucas kiest ook voor een
ander prototype van Jezus. In tegenstelling tot Matteüs schildert
Lucas Jezus niet af als een tweede Mozes, maar als een tweede
Samuël, de profeet die zowel Saul als David tot koning zalfde.
Alleen al door de lofzang van Hanna uit 1 Samuël 2 in de mond van
Maria te leggen roept hij dit verhaal in herinnering. Net als
Samuël in 1 Samuël 1,22-28 wordt Jezus in de tempel
gepresenteerd. Samuël is degene die de koninklijke lijn van David
in beweging gezet heeft. Lucas ziet jezus als vervulling van deze
messiaanse lijn.
De apocriefen
Lucas en Matteüs waren dus eigenlijk de enigen die ons hun visie op de geboorte en jeugd van Jezus doorgegeven hebben.
Daarmee was de honger van de lezers en toehoorders echter niet gestild.
Vanaf de tweede eeuw zijn er dan ook telkens gevangelies' verschenen
die dit gat in de markt probeerden te vullen. Ze zijn echter officieel
nooit door de kerk erkend en mochten eigenlijk ook niet gelezen worden.
Daarom noemt men ze ook wel apocrief of geheim. In de praktijk werden
ze echter wel oogluikend toegestaan en geheel zonder belang zijn ze
zeker niet.
Vaak gaat het dan maar om
ogenschijnlijk kleine dingen. Zo zou zonder de apocriefen onze
kerststal de os en de ezel moeten missen en zouden de drie koningen
naamloze wijzen gebleven zijn. Bovendien ziet men pas goed hoe sober
beide evangelisten met hun stof zijn omgesprongen, als men ze met de
vaak fantastische en miraculeuze verhalen vergelijkt die later de ronde
gingen doen.
De populariteit van het kerstfeest
De koppeling van het kerstfeest aan een belangrijke seizoenswisseling
als de zonnewende en - zij het in mindere mate aan het Chanoekafeest
heeft de populariteit van dit feest zeker bevorderd. Ook bij andere
feesten, zoals onder andere Pasen, is dit echter het geval. Zuiver
theologisch moet Pasen niettemin als het belangrijkste van beide
feesten beschouwd worden. De praktijk leert echter, ook als men het
alleen maar aan het kerkbezoek afmeet, dat het kerstfeest qua
populariteit aanzienlijk hoger scoort. Dit is niet zo verwonderlijk als
men bedenkt dat het gezien de periode van het jaar een echt huiselijk
feest was.
Tegelijkertijd hebben we
met een verhaal te maken dat alle elementen van een bijna ideale tekst
in zich verenigt. Arm en rijk, hoog en laag, onschuldig en -wreed en
wijs en naïef zijn in perfecte harmonie, en over dit alles heen
nog een geurtje romantiek. Bovendien heeft het verhaal ook ruimte
gelaten voor de fantasie. Een rechtgeaarde theoloog mag deze feitelijke
accentverschuiving in eerste instantie misschien enigszins bedenkelijk
vinden, toch zal hij er hopelijk ook de betrekkelijkheid van inzien.
Hij zou beter dan iemand anders moeten weten dat het kerstverhaal in
het licht van Pasen geschreven is en het kerstkind in essentie een
paaskind is.
In postnatate verwachting
Met de komst van de Messias lijken alle verwachtingen vervuld. Zijn
verrijzenis maakt duidelijk dat zelfs de dood in beginsel overwonnen
is. Dat wil echter niet zeggen dat ons niets meer te wachten staat en
dat de jaarlijkse viering van advent en Kerstmis slechts een
liturgische herinnering zou zijn aan een reeds lang gepasseerd
station.
We wachten nu tegelijkertijd ook op de terugkomst, een terugkomst die hij uit zijn afscheidsrede aan zijn leerlingen beloofd had. Jezus' leerlingen dachten aanvankelijk dat Jezus spoedig weer in hun midden aanwezig zou zijn en het einde der tijden nog tijdens hun leven zou aanbreken. Dit bleek een misverstand en leidde ook tot problemen in verschillende gemeenten. In 2 Tessalonicenzen 3 horen we bijvoorbeeld dat deze gemeente van Paulus de neiging had zich aan de dagelijkse arbeid te onttrekken omdat de eindtijd toch al aangebroken was.
Het wachten op de terugkeer van de Messias bleek langer dan verwacht, maar uitzichtloos en passief afwachten was en is zeker niet de bedoeling. De evangelisten hebben niet voor niets duidelijk proberen te maken dat er in de tussentijd en dus ook tijdens ons leven niet alleen van de Messias maar ook van ons iets verwacht mag worden. Jezus levert de Geest en de mensen dienen zijn boodschap te verkondigen.
We moeten hetzelfde doen als de herders bij Lucas en de drie wijzen bij Matteüs aan het begin van de evangelies waar de pinkstergeest ook al rondwaarde. De Messias mag dan nu misschien iets minder tastbaar zijn, enig vertrouwen daarin kan geen kwaad. Om het echt zo tastbaar te krijgen als de 'ongelovige' Tomas kan best nog een tijdje duren.
Lees ook eens : Zie, ik verkondig u grote blijdschap
naar top van deze pagina 
