Feesten en Gedenkdagen Lijdenstijd
Door het jaar heen staan
er
bijzondere dagen op onze kalender. sinds jaar en dag gaat dat zo. daar
ook zo onze aandacht aan besteden. Om je enig houvast te geven op deze
site een overzicht van de christelijke feesten. Niet dat ze allemaal
even indringend worden gevierd, maar meer dan de moeite waard om er
niet alleen mee op de hoogte te zijn maar je ook eens nader in te
verdiepen. Hieronder én hiernaast een schat aan informatie.
Veel genoegen ermee.
De kerk: Lijdenstijd
We
houden een behoorlijk aantal christelijke feestdagen. Maar wat houden
die
dagen eigenlijk in, behalve dat het vrije dagen zijn? Alleen maar
recreëren of...?
Vaak genoemd: 40-dagentijd of Vastentijd
De Lijdenstijd is de
periode van veertig dagen die voor Pasen valt in het Christelijke
kerkelijk jaar. De 40-dagentijd begint opAswoensdag.
Voor veel Christenen is de 40-dagentijd een vastentijd, een tijd van
inkeer en voorbereiding voor Pasen. Protestantse kerken nemen geen
vastentijd in acht.
Een tijd van gebed en inkeer
De Christelijke kerken die de 40-dagentijd in acht nemen gebruiken deze als een tijd voor gebed en inkeer.
Weinig mensen vasten de hele periode; sommigen doen dat wel op
Aswoensdag en Goede Vrijdag. Veel gelovigen leven soberder dan normaal
als een vorm van zelf-discipline.
Veel Christenen gebruiken de periode voor meditatie en contemplatie.
Waarom 40 dagen?
40 is een belangrijk en betekenis getal in de Joods-Christelijke geschriften:
In het bijbelboek Genesis regent het 40 dagen en nachten: de aarde wordt vernietigd door de grote watermassa.
Het Hebreeuwse volk dat weggetrokken was uit Egypte was 40 jaar in de woestijn voor ze het door God beloofde land introkken.
Mozes vaste 40 dagen voor hij de Tien Geboden ontving op de berg Sinai.
Jesus vaste 40 dagen in de woestijn als voorbereiding op zijn taak.
Vooral het laatste wordt door de meeste Christenen gezien als de sleutel voor de duur van de voorbereidingstijd voor Pasen.
De kleur Paars
Paars is de symbolische
kleur die in veel kerken gebruikt wordt in de 40-dagentijd voor kleden
die over de tafel hangen (antependia) en stola's (een soort sjaal die
de voorganger om heeft in de kleur van het kerkelijk jaar).
Paars wordt om twee redenen gebruikt. Ten eerste omdat het geassocieerd
wordt met rouw en zo de pijn en het lijden van de kruisiging verbeeldt.
E ten tweede omdat het de kleur is die verbonden is met het
koninklijke, en dit geeft Christus koningschap door kruisiging naar
opstanding weer. resurrection and sovereignty.
Oost en West
Zowel de Oosters orthodoxe als de Westerse kerken betrachten de lijdenstijd, maar zij tellen de 40 dagen verschillend.
De westese kerk slaat de zondagen over (die gevierd worden als de dag
van de opstanding) terwijl de oosterse kerk de zondagen meetelt.
Zo begint de lijdenstijd op verschillende dagen.
Westerse kerken beginnen de 40-dagentijd op de 7e woensdag voor Pasen (Aswoensdag).
Oosters Orthodoxe kerken beginnen de 40-dagentijd op de maandag van de
7e week voor Pasen en eindigen op de vrijdag 9 dagen voor Pasen.
Oosters Orthodoxe kerken noemen deze periode de 'Grote 40-dagentijd'
VEERTIGDAGENTIJD
Nog veel meer informatie over de veertigdagentijd
Elk jaar opnieuw biedt de Kerk ons tijdens de 40 dagen voor Pasen, de
kans orde op zaken te stellen in ons leven, grote schoonmaak te houden.
Wij worden uitgenodigd om tijdens deze periode, die voorafgaat aan het
grootste christelijke feest, eens na te denken over datgene waar het in
het leven op aankomt, over datgene wat nu echt belangrijk is.
Wij worden eraan herinnerd
dat ons leven een tocht is, een reis naar het beloofde land, de hemel,
het vaderhuis. Deze tocht gelijkt op de lange reis van de
Israëlieten naar het beloofde land Israël, lange reis die een
aanvang nam bij de uittocht uit Egypte. Deze reis, of liever
zwerftocht, duurde 40 jaar lang, destijds de duur van een mensenleven.
Nagenoeg de ganse zwerftocht speelt zich af in de woestijn,
onherbergzaam oord vol gevaren.
Het volk Israël is 40
jaar onderweg door de woestijn naar het beloofde land, Jezus zondert
zich 40 dagen af om zich voor te bereiden op zijn zending en wij hebben
elk jaar een tijd van 40 dagen om ons op Pasen voor te bereiden.
Voorbereiding op pasen
De veertigdagentijd is een
periode die voorafgaat aan en voorbereidt op het Hoogfeest van Pasen.
Het is een tijd van bekering, waarin mensen die katholiek willen worden
zich voorbereiden op het doopsel, en gelovigen aan hun eigen doopsel
worden herinnerd.
Oproep
Jezus_Christus roept op tot
Bekering: hij vraagt de mens om zich vrij te maken van alle zonden,
preoccupaties en beslommeringen die de weg tot het Rijk_Gods
versperren.
Boetedoening en bekering
De Kerk heeft steeds
geleerd, dat bekering niet eens en voor altijd gegeven kan zijn, maar
steeds opnieuw moet worden beleefd en nagestreefd. De gelovige christen
zondigt immers regelmatig, en raakt daardoor het zuivere zicht op God
kwijt. Hij moet zich steeds opnieuw bekeren, en Boete doen voor zijn
misstappen. De veertigdagentijd is in de katholieke traditie bij
uitstek de tijd van hernieuwde bekering, en dus ook de tijd voor
boetedoening.
Bidden, vasten en aalmoezen geven
De christen kan zijn
boetvaardigheid op verschillende manieren uiten. De Schrift en de
Kerkvaders leggen vooral op drie vormen de nadruk: het Gebed, de
Aalmoes en het Vasten.
‘De vasten’
Vroeger speelde het vasten
in de veertigdagentijd een hoofdrol; de veertigdagentijd werd daarom
ook wel ‘de vastentijd’, ‘de vasten’ of –
samengetrokken- ‘de veertigdaagse vasten’ genoemd.
Een stukje geschiedenis
De Kerk heeft zich vanaf
haar vroegste begin door boete, vasten en gebed voorbereid op Pasen. In
de eerste eeuw van het christendom beperkte deze voorbereiding zich tot
Goede_Vrijdag en Paaszaterdag. Later werd de vastentijd steeds verder
verlengd, totdat in 325 het Concilie_van_Nicea de duur ervan bepaalde
op veertig dagen.
Gregorius de Grote
Paus Gregorius_de_Grote
(590-604) bepaalde in 602 dat de vastentijd voortaan aanving met
Aswoensdag. Daardoor omvatte de periode tot Pasen zes weken en vier
dagen, tezamen dus welgeteld 46 dagen. Maar omdat op zondagen niet
wordt gevast, bleven er 40 werkelijke vastendagen over. Deze praktijk
werd door paus Urbanus II (1088-1099) tot Kerkwet geformuleerd.
Veertig: een heilig getal
Dat de Paasvasten een
tijdsduur van veertig dagen heeft gekregen, gaat terug op de
symbolische betekenis van het getal veertig. Het is een heilig getal in
de joodse en christelijke traditie.
Joodse traditie
Veertig jaar zwierf het
volk Israël door de woestijn op zijn tocht naar het beloofde Land.
Veertig dagen verbleef Mozes op de berg, toen hij de Wet in tien
geboden van God ontving. De profeet Elia ondernam een tocht van veertig
dagen naar de berg, waarop God hem zou verschijnen.
Naar Jezus’ voorbeeld
Jezus trok zich veertig
dagen in de woestijn terug om zich door vasten en bidden voor te
bereiden op zijn zending onder de mensen. Hij leefde veertig dagen
onthecht, zodat Hij zich helemaal kon openstellen voor de kracht van
God en de boodschap van Gods liefde. Van die onthechting maakte de
duivel gebruik om Jezus te verleiden, maar Jezus weerstond iedere
verlokking en werd debekeerde, 'de heilige Gods' die met gezag preekte
(Lucas 4, 1-33). Naar Jezus' terugtrekking in de woestijn is de
veertigdagentijd voor Pasen gemodelleerd.
Vrijheid
Boetedoening en vasten
bevrijden de gelovigen van aardse lasten en banden. Zo ontstaat ruimte
om telkens opnieuw de kern van het Paasfeest te begrijpen en vooral te
ervaren. Want Pasen is het feest van de ultieme vrijheid: de
overwinning van het leven op de dood.
Liturgie
In de liturgie zijn de
eerste vierenhalve week van de veertigdagentijd speciaal gericht op de
zuivering en bekering der zielen. In de vijfde week is de aandacht
gericht op het menselijke lijden van Christus. In de laatste week, de
zogenoemde Goede_Week, staat het mysterie van dit lijden centraal. De
liturgische kleur is paars, teken van boete. Alleen op zondag
Halfvasten wordt het paars door rozerood vervangen. De Kerk viert met
halfvasten namelijk dat Pasen naderbij komt: het is een blijde zondag.
De Mis van halfvasten wordt begonnen met het woord Laetare, wat
‘verblijdt u’ betekent. De blijde zondag van halfvasten
wordt, naar het beginwoord, ook wel ‘Zondag Laetare’
genoemd.
De voorvasten
Met voorvasten werd lange
tijd bedoeld de liturgische periode van tweeënhalve week die
voorafgaat aan Aswoensdag. Ook deze periode had een boetekarakter, zij
het wat milder dan de veertigdagentijd. Na het
Tweede_Vaticaans_Concilie is de voorvasten in de Westerse Kerk
vervallen.
Septuagesima
De zondagen in de
voorvasten werden wel Septuagesima, Sexagesima en Quinquagesima
genoemd. Dit valt als volgt te verklaren. De Oosterse Kerk heeft in de
loop der tijd ook vastenpraktijken gekend waarbij respectievelijk 70,
60 en 50 dagen voor Pasen al met vasten werd begonnen. Dit gegeven,
gecombineerd met het feit dat de eerste zondag van de veertigdagentijd
zondag Quadragesima wordt genoemd, leidde tot de termen Septuagesima,
Sexagesima en Quinquagesima voor de zondagen in de Westerse voorvasten,
te beginnen met zondag Septuagesima. Duidelijk mag zijn, dat deze
zondagen niet feitelijk 70, 60 en 50 dagen voor Pasen vielen.
Speciale dagen in de veertigdagentijd
Aswoensdag en Goede_Vrijdag
markeren het begin en het einde van de Vastentijd. Het zijn sinds het
Tweede Vaticaans Concilie bovendien de enige verplichte vastendagen in
de rooms-katholieke Kerk. Halfvasten, de vierde zondag van de vasten,
wordt, zo is al vermeld, ook wel Zondag Laetare genoemd. De Goede_Week
begint op Palmzondag, en voert via Witte_Donderdag en Goede_Vrijdag
naar Stille_Zaterdag.
Bijzondere plaats van het doopsel
Tor slot nog een woord over
de bijzondere plaats die het Doopsel in de veertigdagentijd toekomt. Er
is al gesteld dat iedere individuele gelovige zich steeds opnieuw tot
God moet bekeren, en daarvoor de veertigdagentijd in het bijzonder kan
gebruiken. Welnu: wat geldt voor de individuele gelovige geldt ook voor
de Kerk als geheel; ook de Kerk wil zich, als geloofsgemeenschap, in de
vastentijd opnieuw tot Christus bekeren.
Doopvoorbereiding
De plaatselijke
geloofsgemeenschap verzorgt de Doopcatechese van mensen die
Katholiek_worden. Voor de parochie is de Doopcatechese een kans op
hernieuwde bekering. Deze catechese is namelijk zo vormgegeven dat de
gehele geloofsgemeenschap samen op weg wordt gezet met de
‘kandidaat-gelovige’, die ook wel
‘geloofsleerling’ wordt genoemd.
Sacramenten in de paaswake
In de derde week van de
vasten vertrouwt de Kerk zinnebeeldig haar Geloof aan de
geloofsleerling toe in de vorm van de Geloofsbelijdenis. In de vijfde
week van de veertigdagentijd ontvangt de geloofsleerling het Onze_
Vader, de kristallisatie van het Gebed van de Kerk. Op Paaszaterdag
geeft de geloofsleerling de geloofsbelijdenis en het Onze Vader aan de
geloofsgemeenschap terug door beide teksten uit te spreken. In de
Paaswake ten slotte viert de geloofsleerling met de gemeenschap de
Sacramenten. Het is deze viering, waar in de doopscatechese de gehele
veertigdagentijd naartoe wordt gewerkt.
Vaak genoemd: 40-dagentijd of Vastentijd
De Lijdenstijd is de
periode van veertig dagen die voor Pasen valt in het Christelijke
kerkelijk jaar. De 40-dagentijd begint opAswoensdag.
Voor veel Christenen is de 40-dagentijd een vastentijd, een tijd van
inkeer en voorbereiding voor Pasen. Protestantse kerken nemen geen
vastentijd in acht.
Een tijd van gebed en inkeer
De Christelijke kerken die de 40-dagentijd in acht nemen gebruiken deze als een tijd voor gebed en inkeer.
Weinig mensen vasten de hele periode; sommigen doen dat wel op
Aswoensdag en Goede Vrijdag. Veel gelovigen leven soberder dan normaal
als een vorm van zelf-discipline.
Veel Christenen gebruiken de periode voor meditatie en contemplatie
Nadenken over het persoonlijk toepassen van vasten
1. Wat is vasten?
2. Pas jij dit wel eens toe? Waarom niet? Of waarom wel en op welke manier? In een groep of persoonlijk?
3. Wat is het doel van vasten? Wat wil of kun je ermee bereiken?
4. Vind je dat tijdelijk
selectiever eten, bijvoorbeeld geen snoep / snacks / alcohol / vlees of
minder TV kijken ook vormen van vasten is?
5. Hoe zou jij meer op God gericht kunnen zijn? Kan vasten daarin een rol spelen?
Zou je in de periode voor Pasen hier concreet mee bezig willen zijn?
Vragen om aan de hand van Bijbelteksten het onderwerp vasten te overdenken
6. De Joden kenden gedurende het jaar enkele perioden van vasten.
Welke periode wordt genoemd in Esther 9:21-32 en wat werd er dan gevierd?
7.
Behalve vastgestelde dagen in het jaar kenden de Joden ook speciaal
uitgeroepen perioden van vasten. Waarom werd er een periode van vasten
afgekondigd in 2 Kronieken 20:3-4?
Wie deden er aan mee volgens vers 13?
8. Gezamenlijk vasten kwam dus geregeld voor. Maar we lezen in het oude testamentook over persoonlijk vasten.
Zoek in de volgende teksten eens op wie er vastte en met welk doel en op welke manier:
Ezra 8: 21
2 Samuël 12:16-23
2 Samuël 1:12
Jona 3:5-8
Daniel 9:3
9. Heeft vasten altijd zin?
Jeremia 14: 11-12
Jesaja 58:3-5
10. Waar gaat het om?
Jesaja 58:6-7
11. Jezus heeft ook gevast.
Hoe lang was de periode van vasten van Hem en op welke manier vastte Hij?
Mattheus 4:2.
12.
Uit het voorgaande blijkt wel dat vasten bij de Joden normaal was. De
discipelen van Johannes de Doper vonden het daarom opmerkelijk dat de
discipelen van Jezus niet vastten.
Wat zegt Jezus daarover? Lucas 5:33-35 Mattheüs 9:14-17
Wat leer je uit de voorgaande Bijbeltekst over de manier van vasten?
En zou in Mattheüs 9:16 - 17 worden bedoeld dat het oude Joodse
systeem met allerlei perioden van vasten is vervangen door een nieuw
verbond, waarin het vasten geen rol meer speelt?
Hoe verhoudt zich dat tot Mattheüs 9:15?
13.
Nadat Jezus was opgevaren en de gemeente was gevormd, wordt vasten
slechts twee maal genoemd. Door wie werd er in de volgende gedeelten
gevast en met welk doel?
Handelingen 14:23
Handelingen 13:2-3
14.
In de Bijbel is sprake van het oefenen voor de geestelijke strijd. Je
kunt namelijk trainen om je niet te laten leiden door je vlees met zijn
begeerten.
Zie je een relatie tussen dit oefenen en vasten?
1 Korinthiërs 9: 25
naar top van deze pagina 
