GEDACHTEN OVER GELOOF

Lees de BijbelDe vindplaats van materiaal voor Bijbelstudie, geloofstudie, catechese, school, kring, persoonlijk geloof, studie thuis, kerk, club, nieuws, godsdienstonderwijs, zingeving en vooral heel veel mogelijkheden om je Bijbelkennis te vergroten. Blijf niet afhankelijk van anderen maar lees zelf de Bijbel. Investeer in geestelijke rijkdom.

Nieuwsbericht van holyhome.nl

GEDACHTEN OVER GELOOF EN MENSEN

Lees de BijbelGELOOF? HOE KOMT EEN MENS DAARTOE?

Geloven in Nederland is uit, althans zo lijkt het. Weliswaar hebben de kerken te maken met leegloop, maar de persoonlijke beleving van het geloof wordt belangrijker.
Waarom zou je je druk maken over mensen die God niet kennen?.

(Méér informatie over kerken? Klik op logo.

Wat kan ons motiveren om te evangeliseren?

De volgende teksten geven aan, dat evangeliseren niet alleen de taak is van een klein groepje enthousiastelingen, maar dat we ons daar allemaal voor moeten inzetten:

• Leef in overeenstemming met het evangelie van Christus, zodat ik kan horen, of straks zelfs kan zien, dat u één van geest bent en samen voor het evangelie strijdt. (Filippenzen 1:27)
• ..... opdat u zuiver en smetteloos bent, onberispelijke kinderen van God te midden van een verdorven en ontaarde generatie, waartussen u schitert als sterren aan de hemel.
(Filippenzen 2:15)
• Gedraag u wijs tegenover buitenstaanders en benut iedere gelegenheid ..... (Kolossenzen 4:5)
• Maar u bent een uitverkoren geslacht, een koninkrijk van priesters, een heilige natie, een volk dat God zich verworven heeft om de grote daden te verkondigen van hem die u uit de duisternis heft geroepen naar zijn wonderbaarlijke licht. (1 Petrus 2:9)
• ..... erken Christus als Heer enb eer hem met heel uw hart. Vraagt iemand u waarop de hoop die in u leeft gebaseerd is, wees dan steeds bereid om u te verantwoorden.
(1 Petrus 3:15)

Er valt ook te denken aan wat de bijbel zegt over de strijd die er is tussen God en satan:

"... zoek uw kracht in de Heer, in de kracht van zijn macht. Trek de wapenrusting van God aan om stand te kunnen houden tegen de listen van de duivel. Onze strijd is niet gericht tegen mensen, maar tegen hemelse vorsten, de heersers en de machthebbers van de duisternis, tegen de kwade geesten in de hemelsferen". (Efeziërs 6:10-12)

En denk ook aan 1 Petrus 5:8 :

"Wees waakzaam, wees op uw hoede, want uw vijand, de duivel, zwerft rond als een brullende leeuw, op zoek naar een prooi".
Bij alles wat wij doen en wat we meemaken in ons leven is er deze strijd tussen God en de satan. Helaas heeft de satan veel succes.

We vieren ieder jaar bevrijdingsdag. Eén van de meest trieste dingen uit de Tweede Wereldoorlog was dat aan het eind van de oorlog, terwijl een groot deel van Nederland al bevrijd was, er nog zoveel mensen door de Duitsers opgepakt zijn, gemarteld en gefusilleerd zijn. In zo´n tijd leven we ook nu: de satan weet dat hij weinig tijd meer heeft, en gaat daarom flink tekeer.

Je ziet veel mensen om je heen het verkeerde pad op gaan, en onnodig lijden, doordat ze God niet kennen. Veel mensen zoeken hun heil bij voorbeeld bij "De heksenketel" en allerlei occulte cursussen en manieren om te genezen. Veel mensen laten zich verkeerd beïnvloeden door allerlei rommel, die je via de T.V., films en internet zomaar in je huiskamer kunt halen. Hoe is onze opstelling daarbij?

In de Tweede Wereldoorlog had je mensen die "in het verzet" gingen. Ze hielpen mensen om onder te duiken, zorgden voor voedsel, en probeerden akties van de vijand te saboteren, soms met gevaar voor eigen leven. En een groot aantal heeft zijn leven daarvoor gegeven.

Hoe is onze houding - persoonlijk en als gemeente - in de geestelijke strijd? Proberen we alleen ons eigen hachje te redden, of willen we ons ook inzetten voor mensen die God nog niet kennen, en mensen die misschien wel in God geloven, maar de strijd dreigen te verliezen?

Daarom een voorstel dat we allemaal "in het verzet" gaan, en proberen te redden wat er te redden valt, ook buiten onze familie- en gemeentekring.
Dit is dus ook een motief om te evangeliseren: Je laat de duivel toch niet z´n gang gaan?

Wat is de kern van ons geloof? Stel dat je, als je regelmatig naar de kerk gaat, christelijk onderwijs hebt gehad en catechisatie hebt gevolgd, door de bomen het bos niet meer ziet. Waar gaat het nu eigenlijk om? Als je de gelegenheid hebt om over het geloof te praten, wat zeg je dan?

Ik ben zelf bewuster gaan geloven, toen ik een jaar of zeven, acht was. Op school werd voorgelezenr uit de kinderbijbel en er was ook de zondagsschool, ´s zondags ´s morgens na kerktijd, waar enthousiast verhalen uit de bijbel werden verteld, en ook op de lagere school hoorde ik verhalen uit de bijbel. Op een gegeven moment dacht ik erover na, dat ik alle verhalen in de bijbel erg mooi vond, behalve die verhalen over het lijden en sterven van Jezus. Ik was gewend dat alle verhalen in de bijbel gingen over de grootheid van God en dat alles uiteindelijk goed afliep, maar dat verhaal van de kruisiging, wat moest ik daar nu mee? Dat is toch afschuwelijk? Toen is mij duidelijk geworden, of beter gezegd, toen heeft de Heilige Geest mij duidelijk gemaakt, dat die gebeurtenis 2000 jaar geleden, op Golgotha, ook voor mij nodig was. Dat verhaal van de kruisiging was toen niet meer een verhaal over een gebeurtenis in een ver verleden, maar dat verhaal kwam heel dicht bij: Ik was daar ook bij betrokken. Jezus was toen geen historische figuur meer, maar iemand die nu ook met mij te maken wil hebben. Ik kreeg toen ook het besef, dat zonden, zoals iemand uitschelden, niet alleen de relatie met mensen, maar ook de relatie met God verstoren.

Dat is denk ik de kern van het evangelie: Jezus is niet alleen een historische profeet, maar ook iemand die zijn leven letterlijk en figuurlijk met jou wil delen.

Maar deze kern is als samenvatting onvoldoende. Als je alleen deze kern vertelt, kun je een vertekend beeld krijgen, van waar het nu eigenlijk om gaat. Je moet minstens iets zeggen over God de Vader, over Jezus, en over de Heilige Geest. Je kunt dat op je eigen manier doen. Lees eens verder...

Zó ongeveer:

• God heeft de hele wereld geschapen. Hij heeft ons zo geschapen, dat we alleen goed functioneren als we Hem als God erkennen en in afhankelijkheid van Hem leven. Dan pas kun je van je leven genieten, en heb je ook eeuwig leven.
• Door de zonde(val) hebben we er een puinhoop van gemaakt. Jezus is gekomen, om ons uit dit puin te redden. Hij heeft zijn leven daarvoor gegeven. Jij kunt ook verlost worden, door je te bekeren, je zonden te belijden, en Jezus in je leven toe te laten.
• Anders gaan leven lukt alleen door de kracht van de Heilige Geest, die in je wil komen wonen. Het is belangrijk om steeds om de Heilige Geest te bidden. De Geest helpt je om anders te denken, te voelen en te willen.

Het is goed om paraat te hebben, wat de kern van je geloof is (God is je schepper en Vader, Jezus is je verlosser, de Heilige Geest is je helper).

Maar je moet ook weer niet gaan denken, dat je bij ieder gesprek hetzelfde moet zeggen, en dat ieder gesprek hetzelfde moet verlopen. De manier waarop mensen tot geloof komen is iedere keer weer anders, en de manier waarop een goed gesprek verloopt is ook iedere keer weer anders. Het belangsrijkste is, dat we bidden om de leiding en de wijsheid van de Heilige Geest. Hij wil ons voor iedere situatie en voor iedere persoon de juiste woorden en de juiste aanpak geven.

Lees eens verder over de Schepping...

Wordt je op een bepaald moment wedergeboren, of is dat een proces?

Sommige mensen kunnen een tijdstip noemen waarop ze tot geloof zijn gekomen, maar bij de meeste mensen was dat een proces. Ook bij een onderzoek onder evangelische christenen bleek, dat veel mensen zeggen, dat de wedergeboorte in hun leven een proces was.

Het kan dus goed zijn om iemand te vragen, of hij/zij het boekje "Zoek je God" met jou wil doornemen, of hij/zij zijn leven aan Jezus wil geven, en daar met jou voor wil bidden.

Maar we moeten ook niet teveel gericht zijn op gesprekken, waarbij iemand wedergeboren wordt (hoe goed het ook is om daarnaar te verlangen). Er zijn veel andere mogelijkheden om het evangelie door te geven. Een paar concrete tips:
• Je kunt een boekje aan iemand geven, zoals "Levensecht" (het Nieuwe Testament in de weergaven van Het Boek) met het verzoek dat eens te lezen, en er dan eveentueel later met jou over te praten.
• Je kunt vragen of iemand met jou een aantal avonden aan bijbelstudie wil doen. Achterin het boekje "Levensecht" vindt je een paar eenvoudige studies over de kern van het geloof, en ook een gebed wat iemand kan bidden, die nog niet gelooft
• Als die persoon liever niet met jou praat kun je hem of haar verwijzen deze website of naar een web-site, zoals www.ikzoekgod.nl (Agapè) of www.waaromjezusvoorjou.nl (E.O.). Je zou visitekaartjes voor deze web-sites ook aan willekeurige mensen in de trein of in de metro kunnen geven, bij wie je in de buurt bent komen te zitten.
• Je kunt mensen uitnodigen voor een Alpha-cursus, voor een Emmaüs-cursus, voor een huiskamergroep, of voor een kerkdienst met belangstellenden.
• Je kunt zelf meewerken aan het organiseren van een Alpha- of een Emaüs-cursus.

Al deze dingen kunnen eraan meewerken, dat iemand in een proces van misschien wel enkele jaren uiteindelijk tot geloof komt...

Hoe komt iemand tot geloof?

Uit onderzoek is gebleken, dat de meeste mensen tot geloof komen via een vriendschappelijke relatie. Allerlei evangelisatieacties zoals bij mensen langs de deur gaan, of folders uitdelen op een markt, hebben betrekkelijk weinig resultaat, vergeleken met vriendschappen. Als je wilt investeren in mensen die nog niet geloven, is het dus belangrijk om je niet in de eerste plaats te richten op kortdurende contacten, maar op verdieping van je contacten met familieleden, buren, en collega´s. Misschien kun je oppassen bij één van de buren, hen uitnodigen op een verjaardag, een praatje maken over de nieuwe auto, of over die schat van een hond, en dergelijke.

Als je iemand beter leert kennen, dan zal die persoon ook eerder praten over bepaalde problemen in zijn leven, of dingen waar hij of zijn moeite mee heeft. Dergelijke dingen kunnen een aanknopingspunt zijn voor een gesprek over het evangelie.

Aan de andere kant kan iemand die jou beter leert kennen, ook beter in jouw leven zien, wat het evangelie concreet voor jou betekent. Wat het meeste opvalt, is hoe je omgaat met onrecht en teleurstellingen. Het is normaal en menselijk om kwaad en verbitterd te worden. Maar een christen kan leren om te vergeven, en om ondanks allerlei onrecht toch blij te zijn.

Als je tijd wilt investeren in vriendschappelijke relaties met mensen die God nog niet kennen, kun je ervoor bidden, of God je daarbij wil leiden. Kijk eens rond in je kennissenkring, en vraag je af voor wie jij wat zou kunnen betekenen, ga voor die persoon bidden, en bid ook om creativiteit om de relatie met die persoon te verdiepen.

Welke gaven heb je?

In het voorgaande is net veel gezegd, over het voeren van gesprekken met mensen die nog niet geloven. Maar misschien heb je daar niet de gaven voor. De één heeft de gave om veel met zijn verstand te doen, en de ander heeft de gave om veel met zijn handen te doen.
Het voeren van gesprekken met iemand, waarbij die persoon tot geloof komt, is een gave, die niet iedereen heeft. Jij hoeft je niet schuldig te voelen, als jij die gave niet hebt. Lees eens verder...en doe de gaven-test

Je kunt op allerlei andere manieren een tetuige zijn:

• Je kunt door je levenswandel een getuige zijn, en iemand jaloers maken.
• Iemand alleen maar uitnodigen, bijvoorbeeld voor een Alpha-cursus, is even belangrijk als meewerken aan de organisatie. Uitnodigen ligt mij bijvoorbeeld helemaal niet. Er zijn mensen die daar erg goed in zijn.
• Koken voor een Alpha-cursus of huiskamergroep, als welkomstcommissie gasten welkom heten, of tijdens een pauze op een vriendelijke manier koffie schenken, is net zo belangrijk als een inleiding houden of een gesprek voeren.
• Je kunt ook meewerken aan de verbreiding van het evangelie door praktische hulp te verlenen, aan zieken, ouderen, of gehandicapten, vanuit echte christelijke liefde.
• Je kunt ook bidden voor mensen die God niet kennen, en voor het evangelisatiewerk. Dat is het halve werk.

Het gaat erom dat de kerk geen passagiersschip is, waarbij een aantal mensen voor zich laat zorgen, maar een oorlogsschip waarop iedereen actief meewerkt. Op een oorlogsschip zijn mensen die voor de was zorgen, die koken, en voor de elektrische apparatuur zorgen, net zo belangrijk als de soldaten, die moeten vechten.

Vraag je af, welke gaven je hebt, en hoe jij die in de strijd van het koninkrijk van God tegen het rijk van de satan kunt gebruiken.

Hoe wordt iemand overtuigd?

Hiervoor hebben we gezien, dat de kern van het evangelie is, dat je gaat inzien, dat de Here Jezus ook voor jouw zonden is gestorven, waarna Jezus dan geen historische figuur meer voor je is, maar iemand met wie je je leven gaat delen.

Het is duidelijk, dat wij dat niet kunnen overbrengen, maar dat de Heilige Geest dat moet doen. Wij kunnen iemand niet overtuigen, wij kunnen alleen maar een goed kanaal zijn, waardoor de Heilige Geest kan werken. Het is niet automatisch zo, dat als je maar goede bijbelse dingen zegt, dat de Heilige Geest dan wel werkt. Wij kunnen de Heilige Geest bedroeven. Het is belangrijk, dat wij zelf vol zijn van de Heilige Geest, en proberen om alles wat de Heilige Geest tegenwerkt uit ons leven weg te doen:

• Dat kunnen bepaalde zonden zijn, waarvoor je geen vergeving vraagt, en waaraan je niet probeert te werken. Vraag je af, of er zonden in je leven zijn, die God in de weg staan.
• Daarbij hoef je niet alleen aan opvallende, duidelijke zonden te denken, maar bijvoorbeeld ook aan: trots, boosheid, angst, wetticisme, traditionalisme, het eenzijdig benadrukken van het verstand.
• We kunnen de Heilige Geest ook bedroeven door het teveel te verwachten van onze eigen vaardigheden, kennis en ervaring. Daar kom ik zo nog op terug.

Bedenk dat het feit, dat wij de Heilige Geest bedroeven en uitdoven hét grote probleem is bij ons evangelisatiewerk (Ef. 4:29-32, 1 Thess. 5:16-19).

Aan de ene kant bidden we om de Heilige Geest. Dat is natuurlijk prima, en dat zouden we wel meer kunnen doen.

Maar als we de Heilige Geest bedroeven en uitdoven, maken we onze gebeden weer ongedaan.

De kern van het probleem zou dus wel eens kunnen zijn: hoe wij meer ontvankelijk kunnen worden voor het werk van de Heilige Geest, die ons overtuigt van zonde, en ons kracht en liefde wil geven om als goede soldaten te strijden.

Dit kan ons motiveren om aan zelfonderzoek te doen en serieus met onze levensheiliging bezig te zijn: Je wilt toch niet de Heilige Geest bedroeven, en daardoor minder een voorbeeld en een getuige zijn?

(Denk ook aan de gelijkenis van de zaaier, Matteüs 13, en aan de verdorde vijgeboom, Matteüs 21:18,19. Het gaat om vrucht dragen, goede grond zijn). Lees eens verder....

Hoe kun je groeien in geloof en in betrokkenheid?

Misschien denkt je nu wel: Het is zo´n puinhoop in mijn leven. Van mij bekommeren om mensen die niet geloven komt voorlopig helemaal niets terecht. Het kan inderdaad zijn, dat je eerst of ook nog aan jezelf moet werken, en dat je daar dan rustig de tijd voor moet nemen.

Hoe kun je werken aan de groei van je geloof? Ik wil hierbij drie dingen noemen: bijbelstudie, gebed en gemeenschap

• Erg belangrijk is het (1) lezen, (2) bestuderen en (3) overdenken van de bijbel. Dat lijkt nogal wiedes, maar ik ben bang dat van het overdenken van de bijbel weinig terecht komt. De bijbel lezen lukt nog wel. Studeren, daar komt al veel minder van terecht, maar het overdenken, komen we daar nog wel aan toe? Bij het bestuderen gebruiken we commentaren, kanttekeningen en schetsen om goed te weten wat er staat, en om bepaalde teksten niet uit zijn verband te gebruiken. Dat moeten we natuurlijk zeker blijven doen. Daarnaast moeten we ook de tijd nemen om de bijbel te overdenken, een eigen mening te vormen en toe te passen in ons leven. Daarover lezen we in Jozua 1 (vers 6-9) en in Psalm 1 (vers 1-3). Het probleem is dat we het allemaal zo druk hebben, en vol zitten met allerlei indrukken en ervaringen. Als je wilt dat de bijbel echt invloed in je leven heeft, moet je niet alleen tijd plannen om te lezen en te studeren, maar ook de rust hebben om de bijbel te overdenken. Anders komt er van het toepassen van de bijbel en het groeien in geloof weinig terecht.

• Een tweede belangrijke groeifactor is het gebed. Ook dat lijkt vanzelfsprekend. Maar hoe bidden we? Ik heb heel lang het volgende idee over bidden gehad: God geeft je allerlei (erg) moeilijke opdrachten. Jij wilt die opdrachten wel proberen uit te voeren, en je gaat aan het werk. En je bidt ervoor of God je wil helpen. Ik heb dat heel lang zo opgevat: Jij moet ploeteren, en God zal je dan wel een beetje helpen. Tot ik op een gegeven moment ontdekte dat er in de bijbel staat:
"Ik vermag ALLE dingen in Hem, die mij kracht geeft" (Filippenzen 4:13)
en: "... zonder Mij kun je NIETS doen" (Johannes 15:5).

Dus, God wil ons niet alleen een beetje helpen! Hij wil ons alles geven, wat we nodig hebben! Door zijn Geest geeft hij ons motivatie om ons in te zetten voor mensen die Hem nog niet kennen, en voor mensen die hulp nodig hebben. Door zijn Geest geeft hij ons ook motivatie om in de bijbel te lezen en te bidden. Zijn Geest leert ons, hoe we de bijbel moet uitleggen, en geeft ons ook de woorden bij gesprekken.

Als je méé gaat beseffen, dat je bij alles God nodig hebt, ga je méér bidden, ook voor andere mensen, en jouw contacten met hen.

• Ten slotte nog iets over de gemeenschap met andere christenen. Ik het boekje "Zoek je God?", dat ik net al genoemd heb, wordt het erg mooi gezegd: "Houtblokken branden alleen als ze bij elkaar liggen. Wordt een blok apart gelegd, dan dooft het vuur. Zo is het ook in de relatie met andere christenen. We hebben elkaar nodig". Om te groeien in geloof hebben we elkaar hard nodig. Zoek een vereniging, of een huiskamergroep, waar je elkaar kunt ondersteunen, en waar je de moeiten die je met het geloof hebt, open kunt bespreken. Als je dat op je vereniging niet kunt, vorm dan zelf eventueel tij-delijk een groepje, waarin je dat wel kunt, en waarin je ook voor elkaar kunt bidden. Lees hier eens verder

VEEL VOORKOMENDE BEGRIPPEN MET BETEKENIS (Méér informatie? Klik op onderstaand logo)

Altaartafel
Letterlijk: alta ara = hoge (offer-)tafel. De verhoogde tafel vóór in de kerk waar tijdens de mis brood en wijn worden klaar gemaakt (gewijd, of: geconsacreerd) voor de communie. Het altaar is een heilige plek. Vaak is het altaar van marmer of natuursteen of het is een extra grote, fraaie tafel, om aan te geven dat het een ereplaats is.

Het antependium
Dit is het doek dat over de (altaar)tafel, lezenaar en preekstoel kan hangen. Het heeft altijd de kleur van de liturgische tijd, is gemaakt van mooie stof en vaak geborduurd met symbolen uit het christendom. Vaak draagt de dominee een stola in de kleur van het kerkelijk jaar.

Apostelen
De metgezellen en eerste leerlingen van Jezus. Na zijn dood bleven de apostelen bij elkaar komen en na Pinksteren gingen zij de wereld in om te vertellen over Jezus Christus. Zij zijn de stichters van de kerk van Christus. De bekendste van de twaalf apostelen zijn Petrus en Paulus.

Avondwake
Stille, ingetogen dienst in een kapel of kerk waarin gebeden wordt voor het heil van een overledene, van overledenen of voor mensen die in nood zijn.

In heel de christelijke kerk neemt de viering van het breken en delen van brood en wijn een belangrijke plaats in. De protestanten noemen dit het avondmaal, omdat het een gedenken is van Jezus' laatste avondmaal.

Avondmaal
Het Avondmaal wordt steeds weer gevierd. Christenen geven daarmee gehoor aan Jezus' woord: 'Doet dit tot mijn gedachtenis!' Er wordt brood gebroken en gedeeld, en een slokje wijn gedronken. De wijn wordt gedronken uit een beker. Bij de protestanten is er soms ook druivensap voor de kinderen en mensen die geen alcohol mogen of kunnen gebruiken.
Het brood wordt gebroken door de dominee. Het ligt op een mooie schaal en wordt door de dominee en gemeenteleden, soms ook kinderen, uitgedeeld aan de mensen die meedoen.

Bedevaart
Reis naar een bepaalde, heilige plaats, waar je mee doet aan de rituelen om daarmee God, Christus, Maria of één van de heiligen te dienen, te eren of om een gunst te vragen. Soms is een bedevaart een vorm van boetedoening. Bekende bedevaartsplaatsen zijn: Heiloo, Banneux en Lourdes.

Bekeren
Je bekeren is jezelf omkeren, een nieuwe manier van leven beginnen. Niet-christenen die, op basis van wat zij hebben gezien, gehoord of ervaren van het christendom, besluiten om voortaan als volgeling van Christus te gaan leven.
Iemand bekeren is 'n ander ertoe overhalen om als volgeling van Christus te gaan leven.
(Bekeren is niet typisch christelijk, je kunt je ook bekeren tot de Islam, het hindoeïsme of een andere levensbeschouwing)

Bidden
Net als de andere godsdiensten kent het christendom vele vormen van gebed. Individueel (persoonlijk) of gezamenlijk. Hardop uitgesproken, juichend in een kerk of buiten. Of juist ingetogen, in stilte. Met eigen woorden of met vaste woorden en formules (formule-gebeden). Met bijpassende rituelen en gebaren, zoals het vouwen van de handen, of zonder uiterlijk zichtbare kenmerken. Met muziek, door te zingen. Met beeld, door stil te staan bij een beeld of afbeelding. In stilte, door te mediteren of een kaarsje op te steken. Kort en snel, door middel van een schietgebedje, of uitgebreid en met veel aandacht.

Geen enkele vorm van gebed is beter, waardevoller of 'echter' dan de andere vormen. Waar het om gaat is dat de gelovige op de één of andere, passende wijze contact zoekt met God, Jezus of de Heilige Geest. In dat gebed wordt God gedankt, geëerd of geloofd. De biddende zoekt steun, vraagt hulp, is op zoek naar een antwoord, wil woorden geven aan zijn blijheid of wil graag stilstaan bij dit moment in zijn of haar leven. Door regelmatig te bidden gaat de biddende een persoonlijke relatie aan met God.

Christenen bidden op verschillende momenten. Tijdens diensten in de kerk wordt gezamenlijk en individueel gebeden. Vaak zijn er dan ook voorbeden, waarbij een voorganger in naam van de gemeente bidt ten behoeve van anderen.
Vóór of na de dienst kunnen mensen zich ook terugtrekken voor persoonlijk, individueel gebed.

In huis bidden mensen vóór en/of na het eten, aan het begin of het eind van de dag of tijdens speciale gelegenheden. Daarbij kunnen onderstaande woorden worden gebruikt.

Biecht
Sacrament van boete en verzoening. De gelovige bekent aan zijn biechtvader (priester) welke zonden hij heeft begaan. De priester stelt vast wat de gelovige als boete (penitentie) moet doen en schenkt hem vergeving (absolutie).
Zie ook: sacrament.

Bisdom
Een deel van de Kerk in een bepaald gebied, toevertrouwd aan een bisschop in samenwerking met de priesters. Het bisdom wordt meestal genoemd naar de plaats waar de bisschop gevestigd is. In Nederland zijn zeven bisdommen. Een bisdom wordt ook wel diocees genoemd.

Bisschop
Een priester die door de paus wordt benoemd tot leider van een bisdom. Hij wijdt, dient sacramenten toe, bestuurt en onderricht. De bisschop vormt de band met de Kerk als geheel.

Broeder
Man die lid is van een religieuze orde.

Bijbel
Dit boek, ook wel Heilige Schrift genoemd, wordt beschouwd als 'Woord van God'. Voor christenen is het de bron van hun geloof. Wie in de Bijbel leest, kan ontdekken hoe God met mensen omgaat. Deze verhalen van mensen weerspiegelen Gods aanwezigheid, Gods troost en Gods uitdaging. Voor christenen geeft de Bijbel richting en diepte aan hun leven.

De Bijbel bestaat uit een verzameling van verhalen, geboden en wetten, liederen, spreuken, brieven en nog andere literaire vormen. De oudste gedeelten zijn ongeveer 3000 jaar oud. De jongste gedeelten dateren uit de eerste eeuw van onze jaartelling.

Voor alle christenen bestaat de Bijbel uit twee delen: het Oude of Eerste Testament, geschreven in het Hebreeuws en het Nieuwe of Tweede Testament, geschreven in het Grieks. Het eerste gedeelte is ruim vier keer zo groot als het tweede.

Bijbelgebruik
In christelijke diensten en vieringen worden teksten uit zowel het Oude als het Nieuwe Testament in een Nederlandse vertaling voorgelezen en vervolgens uitgelegd met het oog op de huidige situatie. Daarnaast lezen christenen ook thuis, op school of in groepsverband de Bijbel.

In de loop van de geschiedenis zijn talloze commentaren op de Bijbel verschenen. Samen vormen die een zeer gevarieerde kerkelijke leestraditie. Deze leestraditie is van invloed op het huidige verstaan van het Woord.

Er wordt door theologen veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het ontstaan en verstaan van de Bijbel. Een nieuw inzicht daarbij is bijvoorbeeld om meer rekening te houden met de joodse traditie als de oorspronkelijke bedding van de Bijbel.

Bijbelse waarden
Evenals de overige christenen vinden protestanten de inspiratie voor hun gedrag op de eerste plaats in de Bijbel. In de boeken van de Bijbel staan waarden beschreven die belangrijk zijn voor een christelijk leven. Ook vinden prostestanten daarin richtlijnen en regels voor hun gedrag.

De allerbelangrijkste daarvan is de liefde tot God en tot de naasten. Op talloze plaatsen wordt dat benadrukt: het liefhebben van God en van de medemensen, vooral van medemensen in nood, is belangrijker dan het gebed, vasten, of het vervullen van de andere geboden. Daarom wordt het christendom wel eens gekenschetst als de godsdienst van de liefde.

De liefde tot de medemensen dient niet beperkt te blijven tot de eigen kring van familie en vrienden. In principe geldt ze alle mensen, ongeacht huidskleur, sekse, nationaliteit of godsdienst. Van God wordt gezegd, dat God van alle mensen houdt. Alle mensen zijn kinderen van God en dus zusters en broeders van elkaar. De hele mensheid wordt zo gezien als één grote familie. Liefde moet hier niet als een sentimenteel gevoel worden opgevat, maar als een streven om mensen tot hun recht te laten komen en betrouwbaar te zijn ten opzichte van andere mensen.

Dat de praktijk anders kan zijn dan de theorie, en dat protestanten ook wel handelen in strijd met de belangrijkste geboden uit de Bijbel, zal ook duidelijk zijn. Daarom worden ze ook telkens weer opgeroepen om een nieuw begin te maken.

Vanuit het belangrijkste gebod van de liefde worden vervolgens andere waarden die het leven richting geven benadrukt. Rechtvaardigheid en barmhartigheid worden vaak in één adem genoemd als van grote waarde voor het menselijk samenleven, evenals trouw. In de Bijbel worden dikwijls verhalen verteld waaruit blijkt hoe mensen liefdevol, rechtvaardig en barmhartig leefden. Voor christenen is daarbij het levensverhaal van Jezus van beslissende betekenis. Naast deze verhalen vinden we in de Bijbel concrete regels, geboden en verboden.

Bijbelvertalingen
De Bijbel is het meest vertaalde boek ter wereld. Het is niet alleen in alle mogelijke talen vertaald, maar per taal ook in allerlei varianten. Want wie vertaalt die interpreteert ook en moet dus keuzes maken.

Protestanten en Rooms katholieken gebruiken meestal verschillende bijbelvertalingen. In protestante kerken wordt veelal gebruik gemaakt van de zgn. Nieuwe Bijbelvertaling. Een vertaling die in het begin van de 21e eeuw is gemaakt door protestantse en katholieke theologen en taalkundigen.
Soms wordt ook nog de zgn. Statenvertaling gebruikt. Deze eerste vertaling in het Nederlands werd in 1619 gemaakt in opdracht van de Staten Generaal.

Andere bekende vertalingen zijn de vertaling van het Nederlands Bijbel Genootschap (NBG), de Groot Nieuws-vertaling of een vertaling met de titel Het Boek.

In de loop van de geschiedenis is de Bijbel nogal eens gebruikt om nieuwe theorieën de kop in te drukken. Ook is het tijdenlang een soort bewijsboek geweest waarin over alle mogelijk onderwerpen iets te vinden zou zijn. Tegenwoordig ziet men de Bijbel steeds meer als een neerslag van Israëls geloof, met middelen uit die tijd neergeschreven, en steeds minder als een boek waarin wetenschappelijk of historisch wordt gesproken.

Catechese
Diverse activiteiten, meestal in parochieel verband, die de bedoeling hebben het katholiek geloof te verdiepen en te doen groeien via allerlei vormen van leren.

Catechismus
Een boek met de leer van de katholieke kerk. In de catechismus staat verwoord waar katholieken in geloven en hoe zij dienen te leven. Het is een leerboek. Tot aan de jaren zestig werd de catechismus er bij kinderen op een katholieke school 'ingestampt'. Daarvoor werd de zogenaamde Schoolkatechismus uit 1948 gebruikt. De catechismus wordt wat betreft de taal en de vorm van tijd tot tijd aangepast aan de tijd. In 1992 is de nieuwste wereldcatechismus uitgebracht door Paus Johannes Paulus II. In opdracht van de Belgische en Nederlandse bisschoppen is deze vertaald naar het Nederlands en in 1995 uitgekomen als: Katechismus van de Katholieke Kerk (KKK). Zie: www.stvitus.nl/kkk

Collectezak / collecteschalen
Tijdens een kerkdienst of viering is het de gewoonte om geld in te zamelen. Dit geld is voor een deel bedoeld voor mensen of organisaties ver weg of dichtbij die dit nodig hebben.

Communie
Gezamenlijke heilige maaltijd van katholieke gelovigen. Brood en wijn die door een priester zijn gewijd tot lichaam en bloed van Christus worden rondgedeeld, waardoor de gemeenschap zich één maakt in het geloof in Jezus Christus. De communie is een levende herinnering aan het leven, sterven en verrijzen van Jezus.

Concilie
Vergadering van bisschoppen. Er zijn verschillende vormen. Aan een oecumenisch concilie nemen zo mogelijk alle bisschoppen uit de hele wereld deel. Het laatst gehouden oecumenische concilie is het Tweede Vaticaans Concilie (1962- 1965). Een andere vorm is een vergadering van bisschoppen uit één kerkprovincie (een provinciaal concilie).

Deken
Een priester die door een bisschop voor een bepaalde periode wordt benoemd om de pastorale werkzaamheden in een aantal parochies (= dekenaat) te bevorderen en te coördineren.

Dekenaat
Groep van naburige parochies die in bepaalde zaken samenwerken.

Diaken
Door een bisschop gewijde man. Hij kan gehuwd dan wel ongehuwd zijn. Hij verricht diverse kerkelijke werkzaamheden, meestal in een parochie.

Diaconie
Activiteiten waardoor groepen gelovigen en ook parochies zich solidariseren met mensen in nood of werken aan de oplossing van maatschappelijke problemen.

Dominee
Dienaar des woords. Voorganger in een Protestandse kerk. Een dominee (afkorting: ds of ds.) of predikant is iemand die voorgaat bij een godsdienstoefening van protestantse gezindte. Het woord dominee is afkomstig van het Latijnse dominus dat heer betekent. Dominee is een aanspreektitel, zoals professor dat is bij een hoogleraar. Voor de aanduiding van het beroep wordt het woord 'predikant' gebruikt. Lees verder.
Dominees werken niet alleen op zondag. Door de week gaan ze op zieken- of huisbezoek, geven ze de jongeren van de kerk les over de kerk, vergaderen zij met de kerkenraad of met tal van werkgroepen en leiden zij allerlei leeskringen en studiegroepen. Bovendien sterft er wel eens iemand of gaan er mensen trouwen. Dan is er ook een bijeenkomst in de kerk.

Dopen
Sacrament waarbij je wordt opgenomen in de gemeenschap van christenen. De dopeling, vaak een kind, wordt gezalfd met olie, als teken van de Heilige Geest, en besprenkeld met water waarmee wordt aangegeven dat hij een nieuw leven als volgeling van Jezus Christus begint. Met de doop wordt gevierd dat je een kind van God bent. Het doopsel is geldig in alle christelijke kerken.

Het doopvont
Het woord vont betekent bron (denk ook aan fontein). Dopen komt van onderdompelen.
De beelden van dood en leven zitten in de doop: ondergaan in het water en uit het water getild worden.
Baby's die gedoopt worden dragen vaak een witte doopjurk. Bij de doop krijgt een dopeling (dat kan ook een volwassene zijn) water over het hoofd gegoten.

In sommige christelijke kerken worden geen baby's gedoopt, wel volwassenen. In die kerken worden de dopelingen wel eens helemaal ondergedompeld. In het gebouw is dan geen doopvont, maar een groot bassin, waarin iemand helemaal kopje onder kan.

Het Onze Vader
Onze Vader, die in de hemelen zijt,
Uw Naam worde geheiligd,
Uw Koninkrijk kome,
Uw wil geschiede
gelijk in de hemel, alzo ook op aarde.
Geef ons heden ons dagelijks brood.
En vergeef ons onze schulden
gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren.
En leidt ons niet in verzoeking,
maar verlos ons van de boze.
Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid
tot in eeuwigheid.
Amen.

Eucharistie
Een rituele, heilige handeling waarbij een priester brood en wijn offert en maakt (consecreert) tot lichaam en bloed van Christus. Het gewijde brood wordt hostie genoemd en samen met de wijn uitgedeeld aan de gelovigen die ter communie gaan. Wanneer zij dit doen geloven katholieken dat Jezus Christus in hun midden aanwezig is. Dat wordt gevierd in een eucharistieviering of heilige mis.

Eerste heilige communie
In de katholieke traditie kan niet iedereen ter communie gaan. Je moet gedoopt zijn en (in enige mate) zijn ingeleid in het christelijk geloof en de leer van de kerk. Aan de eerste communie gaat daarom een periode van leren vooraf. Wanneer die periode is afgesloten mogen de communicanten, meestal kinderen in groep 4 (8 jaar), hun eerste heilige communie doen. Dan wordt gevierd dat zij lid zijn van de gemeenschap van katholieke gelovigen.

Evangelie
Letterlijk: blijde boodschap. De Bijbel, het Nieuwe Testament, kent vier evangelies (of evangeliën). Het evangelie volgens Lucas, Marcus, Matheus en volgens Johannes. Iedere evangelist geeft zijn getuigenis over het leven, werken, de dood en verrijzenis van Jezus van Nazareth. Een evangelie is een geloofsverhaal, geen geschiedschrijving in de strikte zin.

Feesten van het kerkelijk jaar
De zondag is de eerste dag van de week. Deze dag ontleent oorspronkelijk zijn bijzondere betekenis aan de opstanding van Jezus. In de loop van de tijd werden er ook elementen van de joodse sabbat mee verweven. Alle zondagen van het jaar vormen samen de basis van het kerkelijk jaar. De zondag wordt door christenen gevierd met een dienst of een viering in de kerk.
De grote, belangrijkste feesten van de christelijke kerk: Kerstmis, Pasen,

Hemelvaart en Pinksteren
Het kerkelijk jaar begint niet op 1 januari, maar met een voorbereidingsperiode van vier weken (Advent) op het kerstfeest. Met Kerst, op 25 en 26 december, wordt de geboorte van Jezus, de menswording van God, gevierd.

Het belangrijkste kerkelijke feest, voorafgegaan door een 40 daagse voorbereidingstijd, de lijdenstijd, waarin door sommigen ook gevast wordt, is het paasfeest. De week voorafgaand aan het paasfeest heet 'goede week'. In de goede week is er een kerkdienst op Goede Vrijdag. Steeds meer worden ook op Witte Donderdag en Stille Zaterdag kerkdiensten gehouden. Pasen wordt in het voorjaar gevierd op de zondag na de eerste volle maan in de lente. Het lijden en sterven maar vooral de opstanding van Jezus Christus worden herdacht. De kerk gelooft dat Christus de mensheid verlost heeft uit haar zondige situatie en Verlosser en middelaar geworden is voor de mens bij God, de Vader.

Veertig dagen na Pasen wordt Hemelvaart gevierd, de terugkeer van Jezus naar zijn Vader.

Weer tien dagen later volgt Pinksteren. Daarop wordt gevierd, dat de Heilige Geest naar de volgelingen van Jezus wordt gezonden.

En verder zijn er ook nog: Hervormingsdag , Dankdag , Biddag e.a.

Formule-gebeden
Een gelovig mens looft, prijst, dankt, smeekt, verzoekt en/of zoekt God in het gebed. Een gebed is een vorm van praten met God of zich verbinden met het goddelijke. In een formule-gebed worden daar vaste, vaak eeuwenoude woorden (formules) voor gebruikt. Iemand (de voorganger) opent het gebed met bekende woorden, waarna de gelovigen in kunnen vallen en mee kunnen bidden. Naast het formule-gebed staat het vrije gebed.

Geloofsbelijdenis
Een serie uitspraken waarmee de gelovige uitdrukt waarin hij gelooft. De kerk kent vele vaste formules voor de geloofsbelijdenis, (eeuwen-)oude teksten waarin zo precies mogelijk is vastgelegd waaruit het geloof bestaat. Omdat het geloof 'n mysterie is schiet taal altijd tekort, ook de dichterlijke taal die is gebruikt voor geloofsbelijdenissen. Het gezamenlijk hardop uitspreken van de geloofsbelijdenis is een vast element van een mis. Het maakt de gelovigen tot één gemeenschap.

Geloven
Wat christenen (protestants, katholiek, orthodox) geloven is niet in een paar gemakkelijk zinnen te zeggen. Tussen de christelijke kerken, maar ook binnen iedere afzonderlijke kerk bestaan er vele en soms grote variaties. Afhankelijk van de persoon, de situatie, het land en de tijd.

Alle christenen nemen de Bijbel als bron van hun geloof. Hoe deze wordt gelezen, beleefd en geïnterpreteerd verschilt van christen tot christen en van kerk tot kerk. Daarom is er naast de Bijbel een schat aan theologie, waarin wordt gepoogd de betekenis van de Bijbel voor het leven te beschrijven.

De kerken hebben hun geloof ook willen vastleggen in leerstellingen of dogma's, zoals in geloofsbelijdenissen.

Ook de levens van sleutelfiguren uit de christelijke traditie kunnen een bron van inspiratie vormen voor christenen.

Over het geloof van de Protestanten die zich hebben verenigd in de PKN zegt het visiedocument van de PKN:

"Wij geloven stellig dat God tot mensen spreken wil en daarvoor ook de Protestantse Kerk gebruikt. De woorden van God klinken ons soms als muziek in de oren. Zij vertellen dat God ons accepteert zoals wij zijn. Daarbij wil Hij ons vernieuwen, moed geven en de weg openen naar Hem en elkaar. Zijn woorden raken ons soms pijnlijk. Wij worden onder kritiek gesteld als wij in onszelf gekeerd zijn, of wanneer wij onze eigen gang gaan.

Als protestanten zijn wij ervan overtuigd dat iedere gelovige toegang tot God heeft en Gods Woord kan horen, geloven en in praktijk brengen. Pessimisme en apathie worden overwonnen door te vertrouwen op de beloften van God en door volhardend biddend te gaan in het voetspoor van Jezus. Als wij alleen kijken op dat waartoe wíj in staat zijn, ontvalt ons de moed en wordt ons geloof meer twijfelen dan vertrouwen. Wij geloven echter dat de Geest ons bevrijdt van moedeloosheid en ons ongekende dingen laat zien."

Gemeenteleden
Elke zondag worden er in het gebouw kerkdiensten gehouden. De kerkdienst wordt verzorgd door een dominee of predikant, vaak met hulp van een ouderling of gemeentelid.

Er wordt gezongen en gebeden. Ook wordt er gelezen uit de bijbel. Over het gelezen stuk gaat de voorganger een uitleg of predikatie geven. Als er een baby'tje in de gemeente is geboren wordt dat na enkele weken of maanden gedoopt, behalve in sommige protestantse kerken (waar men geen kinderen maar wel volwassenen doopt).

Heilig
Apart, bijzonder, anders dan het gewone alledaagse omdat het een verbinding met God of het goddelijke symboliseert. Heilige voorwerpen worden met bijzondere eerbied en respect behandeld. Het voorwerp toont of stelt iets van God of het goddelijke voor. Op heilige plaatsen heeft een gebeurtenis plaatsgevonden waarbij de aanwezigheid van God is ervaren. Heilige mensen hebben in hun leven iets van het goddelijke laten zien. In heilige handelingen wordt verbinding gemaakt met God.

Heilige Geest
Christenen geloven in de drie-ene God: God de Vader, Jezus Christus de Zoon en de Heilige Geest. Deze drie kunnen niet worden gescheiden ook al kan de betekenis en werking van ieder worden onderscheiden. De Heilige Geest staat voor kracht, geestkracht, spiritualiteit. In het Nieuwe Testament wordt verteld hoe de Heilige Geest in hevige wind en tongen van vuur de twaalf apostelen bezocht, waarna zij geestdriftig en in alle talen begonnen te vertellen van hun geloof in Jezus Christus (Pinksteren). De Heilige Geest wordt vaak als een witte duif afgebeeld.

Heilige Schrift
Ander woord voor de Bijbel, bestaande uit het Oude (of: Eerste) en het Nieuwe (of: Tweede) Testament. Het Oude Testament is grotendeels gelijk aan de Tenach, het heilige boek van het Jodendom.

Kapel
Kleine ruimte, bestemd voor godsdienstige bijeenkomsten. Soms een deel van een kerkgebouw. Ziekenhuizen, gevangenissen en andere instellingen beschikken in veel gevallen over een kapel.

Kardinaal
Lid van het college dat de paus kiest. Het college van kardinalen staat de paus terzijde bij de zorg voor de Kerk als geheel.

Kathedraal
Bisschopskerk, de kerk waar de bisschop in een bepaald bisdom zijn 'thuisbasis' heeft. In deze kerk vinden in ieder geval de bisschopswijdingen plaats. Vaak is het ook de kerk waar de bisschop voorgaat tijdens hoogfeesten.

Kerk ( ook gebouw)
Zowel de gemeenschap van gelovigen als het gebouw waarin zij samenkomen voor de eredienst. Ook niet rooms-katholieke geloofsgemeenschappen worden Kerk genoemd. Bijna alle kerkgebouwen in het Westen beschikken over een klok, die geluid wordt voor en na de bijeenkomsten van gelovigen. Lees verder.

Door de week kan het kerkgebouw ook gebruikt worden. Bijvoorbeeld voor concerten, lezingen, buurtvergaderingen, kooroefeningen, concertrepetities, bijeenkomsten van Weight Watchers, schaakclub, bloemschikcursussen. Bijna alles kan in de kerk en de bijruimten.

Christenen komen bij elkaar in een kerk. De eerste kerken werden, tot ver na de middeleeuwen, net als moskeeën gebouwd naar het oosten. Als je de kerk inkwam keek je in oostelijke richting. In het oosten komt de zon op, daar komt het licht vandaan. Tegenwoordig houdt men hier minder rekening mee.

Aan de buitenkant kun je een kerk vaak herkennen aan de toren die eraan of ernaast gebouwd is. Die toren vormt de verbinding van de hemel met de aarde. Op de spits is vaak een symbolisch teken te vinden; een kruis, haantje. In de toren hangt een klok. Als de klok luidt is dat een oproep om naar de kerk te komen. De klok wordt ook bij andere gelegenheden geluid, bijvoorbeeld als er vanuit de kerk iemand begraven wordt.

Binnen in de kerk, vind je vóórin, meestal iets verhoogd, het liturgisch centrum. Hier staat de (symbolische) avondmaalstafel. Een groot deel van de viering vindt in het liturgisch centrum plaats, onder andere de lezingen uit de bijbel. Verder vind je vóór in de kerk, soms in het midden, soms aan de zijkant, een preekstoel. De mensen die naar de kerkdiensten komen zitten in banken of op stoelen. Protestante kerken zijn over het algemeen sober ingericht.

Kerkbanken
Heel vroeger stonden de mensen, later namen ze soms hun eigen stoel mee, of ze huurden er één. In alle kerken zijn nu genoeg zitplaatsen. Soms stoelen, vaak banken. De banken staan in rijen achter elkaar. Tegenwoordig zien we steeds meer stoelen in plaats van banken in de kerk. Zo kan de ruimte op verschillende manieren worden ingericht.

In sommige, nieuwere kerken staan de banken meer in een kring, of een hoefijzervormige opstelling. Daar kunnen de mensen meer saamhorigheid voelen. In Oosterse kerken staan de mensen meer en wordt er gelopen langs de iconenwand.

Kerkelijk doel
De kerk wil een krachtige geloofsgemeenschap zijn waar mensen, samen met anderen en in het licht van de woorden van God, de zin van hun leven kunnen ontdekken. Vanuit haar eeuwenlange omgang met God heeft de kerk (ant)woorden gevonden die ook nu richtinggevend zijn voor mens en samenleving.

De kerk wil vanuit haar protestantse geloofstraditie staan voor de levensveranderende boodschap van het evangelie en hiervan getuigen. Dat wil de kerk doen op een aansprekende en eigentijdse wijze voor alle generaties.

De kerk wil een gemeenschap zijn waar Gods aanwezigheid wordt gevierd in de prediking, in liederen, gebeden en in de tekenen van doop en avondmaal.

De kerk wil een gemeenschap van gebed zijn waar mensen leren beseffen dat zij hun lijden, hun schuld en hun vragen in Gods handen mogen leggen.

De kerk wil een centrum van waarden en spiritualiteit zijn, een plek van bezinning waar mensen kunnen ontdekken wie zij zelf zijn en wat God van hen vraagt.

De kerk wil een zorgzame gemeenschap zijn, die zich bekommert om mensen in problemen, hen bijstaat en voor hen opkomt.

De kerk wil een gemeenschap zijn waar mensen zich geborgen kunnen weten. De gemeenschap, die de kerk is, weerspiegelt iets van de ruimte en de geborgenheid die God aan mensen schenkt.

De kerk wil een beweging van hoop en verwachting zijn waarin mensen elkaar dichtbij en veraf inspireren over de grenzen van armoede, onrecht en hopeloosheid heen.

Kerkprovincie
Het verband van naburige bisdommen in een bepaald gebied. Nederland vormt een eigen kerkprovincie.

Kerkelijk leergezag
De instanties (bisschoppen, kardinalen) die vaststellen en uitspreken wat de officiële leer van de rooms-katholieke kerk is. Voor de gehele Rooms-katholieke kerk wordt het leergezag in Rome, het Vaticaan, bedoeld. Op landelijk niveau wordt het kerkelijk leergezag doorgegeven in het aartsbisdom, Utrecht.

Kinderbijbels
Behalve verschillende vertalingen voor een volwassen publiek, zijn er ook vele verschillende kinderbijbels.
Daarin worden meestal gedeelten van de Bijbel op een voor kinderen toegankelijke manier naverteld. De meeste daarvan zijn voorzien van afbeeldingen.

Kleuren in de kerk
De kleuren die in de kerk aan de kleren en kleden te zien zijn hebben te maken met de seizoenen en feesten van het kerkelijk jaar of met specifieke gebeurtenissen of dagen.
De kleuren die in de kerk te vinden zijn:

Wit: de kleur van reinheid en van zuiverheid, vooral gebruikt met Witte Donderdag, Pasen en Kerst.

Paars: de kleur van boete, inkeer en rouw. Wordt gedragen in de advent (van de vierde zondag voor Kerstmis tot Kerstmis) en de veertigdagentijd (de veertig dagen voor Pasen). Deze kleur kan ook gebruikt worden in liturgische vieringen voor overledenen.

Rood: de kleur van vuur. Deze kleur wordt gebruikt op Palmzondag (de laatste zondag voor Pasen), Goede Vrijdag, Pinksteren, bij de vieringen van Christus' lijden, op de feesten van de apostelen en evangelisten en bij viering van martelaren. In de protestantse kerken alleen bij Pinksteren en (niet algemeen) op Goede Vrijdag.

Groen: de kleur van hoop, verwachting en toekomst. Wordt in de 'tijd het jaar door' d.w.z. de zondagen na Driekoningen tot de veertigdagentijd en de zondagen na het feest van de Drie-eenheid (de zondag na Pinksteren) tot de adventstijd gebruikt.

Roze: een mengvorm van paars en wit; in de duisternis breekt het licht al even door. Kan worden gebruikt op de derde zondag van de advent en de vierde zondag van de veertigdagentijd.

Klooster
Het gebouw waarin leden van een religieuze orde (zusters, broeders, paters) wonen.Vrouwelijke kloosterlingen worden nonnen of zusters genoemd. Mannen zijn monniken, broeders of paters. Lees verder

Koster
De persoon die voor het gebouw zorgt is de koster. De koster zorgt dat het warm is in de kerk, dat het schoon is, dat de kaarsen aangestoken kunnen worden, dat de klok geluid kan worden, dat de kerk open is als er activiteiten zijn, dat koffie en thee gezet worden, en nog veel meer.

Kruiswegstaties
Afbeeldingen van veertien scènes uit het lijdensverhaal, de kruisweg van Jezus. De kruiswegstaties zijn in iedere katholieke kerk te vinden, soms slechts aangeduid met kruisbeeldjes. Op Goede Vrijdag maken de gelovigen een rondgang (processie) langs deze staties om het lijden en sterven van Jezus te gedenken. Bij iedere afbeelding wordt even stilgestaan (= statie). De veertien 'officiële' staties verbeelden:

1. Jezus wordt ter dood veroordeeld,
2. Jezus neemt het kruis op zijn schouders,
3. Jezus valt de eerste keer,
4. Jezus ziet zijn moeder,
5. Simon van Cyrene helpt Jezus het kruis te dragen,
6. Veronica veegt het zweet van het gezicht van Jezus,
7. Jezus valt voor de tweede keer,
8. Jezus troost de huilende vrouwen,
9. Jezus valt voor de derde maal,
10. Jezus wordt van zijn kleren beroofd,
11. Jezus wordt aan het kruis genageld,
12. Jezus sterft aan het kruis,
13. Jezus wordt van het kruis genomen,
14. Jezus wordt in het graf gelegd. Lees verder

Leek
Gedoopte gelovige, te onderscheiden van gewijde gelovigen zoals priesters, of gelovigen die bepaalde geloften hebben afgelegd. Veel leken verrichten op allerlei gebied taken in een parochie.

Liedboeken
In alle kerken wordt gezongen. Ze hebben gedeeltelijk dezelfde liederen, bijvoorbeeld psalmen en gezangen. Verder zijn er allerlei verschillende bundels waaruit per kerk gezongen kan worden.

Liturgie
Samenvattende naam voor verschillende vormen van eredienst.

Liturgische tafel
Protestanten spreken over de liturgische tafel. De beker en de schaal worden gebruikt bij het delen van brood en wijn.

In de Rooms-katholieke kerk en in de oosterse kerken wordt de tafel het altaar genoemd.

Messias
Hebreeuws voor: 'gezalfde', in het Grieks: 'christus'. Oorspronkelijk joodse term of titel voor iemand die door een zalving met heilige olie tot het koningschap werd geroepen, zoals bijvoorbeeld David. De titel Messias wordt ook gebruikt voor de afgezant van God die nog komen zal en namens God zal heersen over hemel en aarde. Lees verder

Mis (Heilige Mis)
Of: eucharistieviering. Eredienst in de katholieke kerk, waarin God wordt gedankt, geprezen en gediend. In een mis gaat een priester voor in gebed en tijdens de eucharistie. Tijdens de eucharistie worden het lijden, sterven en de verrijzenis van Jezus herdacht en opnieuw beleefd. Een mis bestaat uit (1) de woorddienst met gebeden en lezingen, o.m. uit het evangelie, (2) de tafeldienst met voorbeden, tafelgebed en de communie, en (3) de afsluitende gebeden en slotzegen.

Missie
De opdracht van de Kerk om de goede boodschap van Jezus Christus te verkondigen aan alle mensen. Zie ook diaconie.

Missionaris
Gelovige die zich speciaal richt op de verspreiding en verwezenlijking van de boodschap van Jezus Christus in de wereld.

Monnik
Ongetrouwde man die is ingetreden in een klooster om zich daar geheel te kunnen wijden aan het gebed en het dienen van God ('ora et labora': gebed en werk). Lees verder

Nieuwe Testament
Het deel van de Bijbel waarin geschreven wordt over het leven, werken, sterven en verrijzen van Jezus: de vier evangeliën. In het Nieuwe Testament wordt ook geschreven over de handelingen van Jezus' leerlingen (apostelen) en over de eerste christelijke gemeenten. Het bevat brieven van de apostelen (m.n. Petrus en Paulus) en de openbaringen (visioenen) van Johannes.

Dit gedeelte bevat vier verschillende beschrijvingen van de woorden en daden van Jezus, alle vier aangeduid als Evangelie, verder een beschrijving van wat de leerlingen na de dood en verrijzenis van Jezus ondernamen (Handelingen van de apostelen) en een reeks brieven van de apostel Paulus en anderen. De christelijke Bijbel eindigt met het boek 'Openbaring', waarin in visionaire taal gesproken wordt over het einde van de geschiedenis.

Oecumene
Grieks: oikumènè = bewoonde wereld. Met oecumene wordt (het streven naar) de eenheid van alle christenen bedoeld. Zowel de eenheid tussen de Rooms-katholieke en protestante kerken, als de eenheid tussen Rooms-katholieke en de oosters-orthodoxe (Byzantijnse) kerken.

Organisatie

De plaatselijke protestantse kerken, ook wel gemeenten genoemd, worden geleid door een plaatselijke kerkenraad. Deze bestaat uit gekozen gemeenteleden en de predikant of dominee.

De kerkenraadsleden worden ook wel ouderlingen en diakenen genoemd. Zij hebben verschillende bestuurlijke én pastorale taken, zoals het huisbezoek aan gemeenteleden of het jongerenwerk. Diakenen zijn de ambtsdragers die zich bezig houden met de hulpverlening (diaconie).

De dominee is degene die voorgaat in de kerkdiensten. Dat kan in de meeste protestantse kerken zowel een man als een vrouw zijn.
De kerkenraden vaardigen leden af naar regionale vergaderingen in een soort kerkprovincie, de classis.

Landelijk worden besluiten genomen door een synode.

Orgel in de kerk
In de kerk is ook altijd muziek. Soms zingt de dominee of predikant, bijvoorbeeld het begin van een gebed. Maar doorgaans zijn het de mensen in de kerk die zingen. Ze worden daarbij meestal begeleid door een orgel. Het stemmige geluid van het orgel wordt door velen direct geassocieerd met kerk.

Een kerkorgel wordt meestal gebruikt in een kerk. Het orgel is een blaasinstrument. Dat betekent dat het geluid in een pijporgel wordt voortgebracht doordat er geperste lucht (in vakkringen 'wind' genoemd) door een (aantal) pijp(en) wordt geblazen. Het lijkt qua principe dus erg op een blokfluit, enkel komt de windvoorziening mechanisch/elektrisch tot stand. Het soort geluid, de klankkleur, hangt af van de wijze van klankopwekking, de vorm van de pijp en het materiaal waar de pijp van gemaakt is. Wanneer een fluitist van toonhoogte wil veranderen sluit hij één of meerdere gaatjes. Eigenlijk verandert hij daarmee voortdurend de lengte van de trillende luchtkolom in de fluit (zodat je verschillende toonhoogtes hoort). Bij een orgelpijp is dit niet mogelijk. Voor iedere toonhoogte moeten we dus een pijp met een andere lengte aanblazen (vgl; de panfluit). Hebben we een toetsenbord (klavier) van 51 toetsen, dan moeten we dus voor elk register 51 pijpen hebben. De pijpen zelf worden van hout (eik/den) of metaal (lood/tin)gemaakt.

Al sinds de jaren '70 worden pijporgels via elektronische weg nagebootst. Tegenwoordig wordt de klank via een digitale techniek verkregen. Deze digitale techniek wordt 'sampling' genoemd. Bij het samplen wordt de klank van een akoestisch instrument opgenomen en omgezet in digitale informatie. Door deze digitale techniek blijven vele details bewaard, waardoor de klank natuurgetrouw klinkt. Een andere techniek die gebruikt wordt om een pijorgel na te bootsen wordt acoustic modelling genoemd. Technisch gesproken vallen dit soort digitale orgels onder de synthesizers.

Oude Testament
Het deel van de Bijbel dat is overgenomen uit de Joodse traditie. Het bestaat uit de Tora (de vijf boeken die aan Mozes worden toegeschreven: Genesis, Exodus, Deuteronomium, Leviticus en Numeri), de boeken van de Profeten en de Geschriften, w.o. de Psalmen. Het Oude Testament is niet geheel gelijk aan de Tenach, de Joodse verzameling van heilige boeken.

Wat christenen het Oude Testament noemen valt min of meer samen met de inhoud van de joodse Bijbel, de Tenach.

Er wordt, om slechts een paar dingen te noemen, verhaald over de schepping van de hemel en de aarde, over de levens van Abraham, van Izaak en Ismaël, van Jacob die ook Israël wordt genoemd, over de uittocht uit Egypte door de afstammelingen van Jacob onder leiding van Mozes, over koningen als David en Salomo, over profeten als Elia en bijzondere mensen als Job.
We treffen er de 150 psalmen aan en verzamelingen van wijze leefregels.

Ouderling
Als ouderling heeft u in uw kerkelijke gemeente een aantal taken. Zo bent u medeverantwoordelijk voor de geloofsverkondiging in de eredienst en bent u aanwezig bij de bediening van de doop en het avondmaal. Daarnaast bezoekt u gemeenteleden en bent u betrokken bij toerustingsactiviteiten. Hiermee ondersteunt u gemeenteleden in het gestalte geven aan hun (gelovig) leven.

Paaskaars
In bijna alle kerken staat een grote kaars. Dit is de paaskaars.
Op de paaskaarsen zijn symbolen van Christus te zien zoals bijvoorbeeld:
- de alfa en de omega, de eerste en de laatste letter van het Griekse alfabet.
- brood en druiven, die verwijzen naar het breken en delen van brood en wijn.

Elk jaar wordt er in de kerken een nieuwe paaskaars aangestoken. Dat gebeurt meestal in de nacht voor Pasen. Op de kaars staat het jaartal vermeld. In bijna elke kerkdienst wordt de paaskaars aangestoken als symbool van het licht en de opstanding van Christus.

Parochie
Een gemeenschap van gelovigen, meestal samenvallend met een bepaald gebied binnen een bisdom. Gangbaar is, dat iedere parochie over een eigen kerkgebouw beschikt.

Pastoor
De eerst verantwoordelijke priester voor de pastorale zorg in een parochie. Dikwijls ook pastor genoemd.

Pastorale werker/werkster
Man of vrouw, afgestudeerd in de theologie, die een functie vervult in het pastoraat krachtens de pastorale opdracht van de bisschop. Dikwijls ook pastor genoemd.

Pater
Priester die lid is van een religieuze orde.

Paus
Bisschop van Rome, hoofd van het college van bisschoppen en bekleed met de hoogste macht in de rooms-katholieke Kerk.

Peetouders
Peter en meter, man en vrouw die namens de gemeenschap van christenen (namens de parochie) beloven de ouders van een dopeling bij te staan in de gelovige opvoeding van het kind.

Preekstoel
Lezenaar, vaak verhoogd en versierd, waar vandaan het Evangelie wordt voorgelezen en wordt gepreekt. Vergelijkbaar met de kansel in protestante kerken.

Vanaf de preekstoel wordt meestal de preek gehouden. Een preek is een verhaal of uitleg, een soort lezing. Er wordt vaak een bepaald bijbelgedeelte uitgelegd. Dit gedeelte wordt ook toegepast op de tijd waarin we nu leven.
Vaak ligt er op de preekstoel een mooie grote bijbel, soms met een mooie sluiting van 'zilverwerk' of 'koperwerk'.

Priester
Door een bisschop gewijde man, afgestudeerd in de theologie. Medewerker van de bisschop. Hij heeft de verplichting op zich genomen niet te huwen. Veel priesters werken als pastor in een parochie.

Processie
(Feestelijke) rondgang door een kerk, wijk, dorp, stad of streek, langs bepaalde (heilige) plaatsen, waarbij bepaalde (heilige) voorwerpen (relieken) worden meegenomen en getoond, ter ere van een heilige, Maria, Jezus of ter ere van een overledene.

Raad van Kerken
Overlegorgaan van verschillende geloofsgemeenschappen, zowel protestantse als de rooms-katholieke ter bevordering van onderlinge samenwerking. Naast een wereldraad en een landelijke raad zijn er provinciale en plaatselijke raden van kerken.

Religieuze orde
Gemeenschap van personen die de geloften van armoede, zuiverheid en gehoorzaamheid hebben afgelegd. Zij wonen meestal in huizen (kloosters) bij elkaar. Er bestaan verschillende soorten van dergelijke gemeenschappen, zowel voor mannen als voor vrouwen.

Sabbat
Joodse benaming voor de zevende dag: de dag dat God klaar was met zijn scheppingswerk. De sabbat begint op vrijdagavond bij zonsondergang en is een wekelijkse feestdag. De sabbat wordt gevierd met gebed, gezang, het prijzen van God en een feestelijke maaltijd. De sabbat is een dag van rust en studie van de Tora. De zondag kan beschouwd worden als de christelijke variant van de sabbat.

Sacrament
Een ritueel waarbij met behulp van speciale handelingen, zoals handoplegging, en tekens, zoals water of olie, de relatie met God op een speciaal moment in het leven ervaarbaar wordt gemaakt. De Rooms-katholieke kerk kent 7 sacramenten: het doopsel, de eucharistie, het vormsel, het huwelijk, de wijding, boete en verzoening en de ziekenzalving.

Sacramenten zijn symbolische handelingen (rituelen) waardoor men op bepaalde momenten in het leven op een heel bijzondere wijze de aanwezigheid en steun van God ontvangt. Deze rituelen vinden meestal plaats tijdens een viering in het kerkgebouw, soms echter ook elders: thuis of in een ziekenhuis.

De protestante kerken hebben twee sacramenten: doop en huwelijk. De sacramenten van de protestante kerk worden door de Rooms-katholieke kerk erkend en vice versa.

Statenvertaling - Statenbijbel
De Nederlandse vertaling van de Bijbel die in 1637 in opdracht van de Staten-Generaal is gemaakt. De Statenvertaling is nog altijd de officiële Nederlandstalige Bijbel van de Gereformeerde Kerk. De Statenvertaling heeft een grote invloed gehad op het vertalen van de Bijbel in het Nederlands, en in het algemeen op de bijbelkennis in Nederlands. Bovendien heeft ze een grote invloed gehad op de Nederlandse taal in het algemeen.

Tien geboden
De meest bekende van deze regels zijn de tien geboden, die ook wel de 'Tien Woorden' worden genoemd. Ze zijn te vinden in het Oude Testament. Het leven volgens die geboden wordt aan de mensen op het hart gedrukt als de weg naar een goed en vruchtbaar samenleven.

De nummering of afbakening van de Tien Woorden is bij joden, protestanten en rooms-katholieken verschillend. Ook de wijze van vertalen kan verschillen. De tekst van de tien geboden, zoals die in de vertaling van het Nederlands Bijbel Genootschap (1951) en in de nieuwste Bijbelvertaling (NBV) staat, luidt in Exodus 20:

NBV

 vers

NBG 1951
1 Toen sprak God deze woorden: -1- 1 Toen sprak God al deze woorden:

2 'Ik ben de HEER, uw God, die u uit Egypte, uit de slavernij, heeft bevrijd.

 -2-

2 Ik ben de HERE, uw God, die u uit het land Egypte, uit het diensthuis, geleid heb.

3 Vereer naast mij geen andere goden.

 -3-

3 Gij zult geen andere goden voor mijn aangezicht hebben.

4 Maak geen godenbeelden, geen enkele afbeelding van iets dat in de hemel hier boven is of van iets beneden op de aarde of in het water onder de aarde.

 -4-

4 Gij zult u geen gesneden beeld maken noch enige gestalte van wat boven in de hemel, noch van wat beneden op de aarde, noch van wat in de wateren onder de aarde is.

5 Kniel voor zulke beelden niet neer, vereer ze niet, want ik, de HEER, uw God, duld geen andere goden naast mij. Voor de schuld van de ouders laat ik de kinderen boeten, en ook het derde geslacht en het vierde, wanneer ze mij haten;

 -5-

5 Gij zult u voor die niet buigen, noch hen dienen; want Ik, de HERE, uw God, ben een naijverig God, die de ongerechtigheid der vaderen bezoek aan de kinderen, aan het derde en aan het vierde geslacht van hen die Mij haten,

6 maar als ze mij liefhebben en doen wat ik gebied, bewijs ik hun mijn liefde tot in het duizendste geslacht.

 -6-

6 en die barmhartigheid doe aan duizenden van hen die Mij liefhebben en mijn geboden onderhouden.

7 Misbruik de naam van de HEER, uw God, niet, want wie zijn naam misbruikt laat hij niet vrijuit gaan.

 -7-

7 Gij zult de naam van de HERE, uw God, niet ijdel gebruiken, want de HERE zal niet onschuldig houden wie zijn naam ijdel gebruikt.

8 Houd de sabbat in ere, het is een heilige dag.

 -8-

8 Gedenk de sabbatdag, dat gij die heiligt;

9 Zes dagen lang kunt u werken en al uw arbeid verrichten,

 -9-

9 zes dagen zult gij arbeiden en al uw werk doen;

10 maar de zevende dag is een rustdag, die gewijd is aan de HEER, uw God; dan mag u niet werken. Dat geldt voor u, voor uw zonen en dochters, voor uw slaven en slavinnen, voor uw vee, en ook voor vreemdelingen die bij u in de stad wonen.

 -10-

10 maar de zevende dag is de sabbat van de HERE, uw God; dan zult gij geen werk doen, gij noch uw zoon, noch uw dochter, noch uw dienstknecht, noch uw dienstmaagd, noch uw vee, noch de vreemdeling die in uw steden woont.

11 Want in zes dagen heeft de HEER de hemel en de aarde gemaakt, en de zee met alles wat er leeft, en op de zevende dag rustte hij. Daarom heeft de HEER de sabbat gezegend en heilig verklaard.

 -11-

11 Want in zes dagen heeft de HERE de hemel en de aarde gemaakt, de zee en al wat daarin is, en Hij rustte op de zevende dag; daarom zegende de HERE de sabbatdag en heiligde die.

12 Toon eerbied voor uw vader en uw moeder. Dan wordt u gezegend met een lang leven in het land dat de HEER, uw God, u geven zal.

 -12-

12 Eer uw vader en uw moeder, opdat uw dagen verlengd worden in het land dat de HERE, uw God, u geven zal.

13 Pleeg geen moord.

 -13-

13 Gij zult niet doodslaan.

14 Pleeg geen overspel.

 -14-

14 Gij zult niet echtbreken.

15 Steel niet.

 -15-

15 Gij zult niet stelen.

16 Leg over een ander geen vals getuigenis af.

 -16-

16 Gij zult geen valse getuigenis spreken tegen uw naaste.

17 Zet uw zinnen niet op het huis van een ander, en evenmin op zijn vrouw, op zijn slaaf, zijn slavin, zijn rund of zijn ezel, of wat hem ook maar toebehoort.'

 -17-

17 Gij zult niet begeren uws naasten huis; gij zult niet begeren uws naasten vrouw, noch zijn dienstknecht, noch zijn dienstmaagd, noch zijn rund, noch zijn ezel, noch iets dat van uw naaste is.


Vaticaan
Ambtelijke woning van de paus en verkorte aanduiding voor Vaticaanstad, de kleine soevereine staat in de stad Rome waarvan de paus het hoofd is.

Voorbeden
Gebeden die tijdens een mis of andere kerkelijke dienst of viering worden opgezegd, waarin de noden van de gelovigen, de parochie en van 'de wereld' aan God worden voorgelegd.

Vormsel
Eén van de zeven sacramenten van de katholieke kerk. Een rituele handeling waarbij de vormeling, meestal een jongere tussen de 12 en 15 jaar, zijn keuze voor het christelijk geloof en de katholieke kerk bevestigt en de gave, de kracht van de Heilige Geest ontvangt.

Zuster
Vrouw die lid is van een religieuze orde.

naar top van deze pagina

mail holyhome