WWW.HOLYHOME.NL - TEGELS BIJBELTAFERELEN - BIJBELAFBEELDINGEN

OUDE WANDTEGELS met BIJBELSE TAFERELEN

BIJBELS TAFEREEL 031

Ester verschijnt ongeroepen voor koning Ahasveros

Ester:5

11. En

Feestmaal bij Ester

1 Toen de derde dag aangebroken was, hulde Ester zich in een koninklijk gewaad en ging naar de binnenhof van het koninklijk paleis. Daar bleef ze staan, tegenover de troonzaal. In de zaal zat de koning op zijn koninklijke troon, tegenover de ingang. 2 Zodra hij koningin Ester in de hof zag staan, voelde hij zo veel genegenheid voor haar dat hij haar de gouden scepter toestak die hij in zijn hand hield. Ester ging naar voren en raakte het uiteinde van de scepter aan. 3 Toen vroeg de koning haar: ‘Wat is er, koningin Ester? Wat is uw wens? Al was het de helft van mijn rijk, het zal u gegeven worden.’ 4 En Ester antwoordde: ‘Als het de koning goeddunkt, laat hij dan vandaag nog samen met Haman bij mij komen en deelnemen aan de feestelijke maaltijd die ik voor hem heb bereid.’ 5 Daarop gaf de koning bevel om Haman zo snel mogelijk te halen. ‘We zullen doen,’ zei hij, ‘wat Ester verzoekt.’
Zo kwamen de koning en Haman om deel te nemen aan de maaltijd die Ester had bereid. 6 Toen de wijn geschonken werd, zei de koning tegen Ester: ‘Wat wilt u vragen? Het zal u gegeven worden. Wat is uw wens? Al was het de helft van mijn rijk, uw wens zal vervuld worden.’ 7 ‘Wat ik wil vragen, wat ik wens ...’ antwoordde Ester, 8 ‘als de koning mij goedgezind is en als de koning genegen is mij te geven wat ik wil vragen en mijn wens te vervullen, laat de koning dan nogmaals met Haman bij mij komen en deelnemen aan een feestmaal dat ik voor hen zal bereiden. Morgen zal ik op de vraag van de koning antwoord geven.’
9 Haman verliet het paleis die dag vrolijk en goedgehumeurd. Maar zodra hij in de Koningspoort Mordechai zag, die niet opstond en niet van ontzag voor hem beefde, werd hij woedend. 10 Hij beheerste zich echter en ging naar huis. Daarop liet hij zijn vrienden bij zich komen en Zeres, zijn vrouw. 11 Hij wees hun op zijn geweldige rijkdom, het grote aantal zonen dat hij had en de eervolle positie die de koning hem had gegeven door hem boven alle rijksgroten en hoge functionarissen te plaatsen. 12 ‘En daar komt nog bij,’ zei Haman, ‘dat koningin Ester een feestmaal heeft bereid waarvoor ze behalve de koning niemand anders dan mij heeft uitgenodigd. En ook voor morgen ben ik door haar gevraagd, samen met de koning. 13 Maar dit betekent allemaal niets voor mij zolang ik Mordechai, die Jood, in de Koningspoort zie zitten.’ 14 Zijn vrouw Zeres en al zijn vrienden zeiden toen tegen hem: ‘Laat een paal neerzetten van vijftig el hoog en zeg morgenochtend tegen de koning dat Mordechai daaraan moet worden gehangen. Dan kun je daarna vrolijk met de koning aan tafel gaan.’ Dat voorstel beviel Haman, en hij liet de paal klaarzetten.

Esther: een bijzonder moedige joge vrouw

Je zou zweren dat het niet kon, maar toch is het waar: in het bijbelboek Ester komt de naam van God niet voor. Hoe merkwaardig misschien ook, toch ligt hierin niet het bijzondere karakter van dit bijbelboek. Want wat in het verhaal het meeste respect afdwingt, is het doortastend optreden van een jonge joodse vrouw die daarmee haar volk van de ondergang redde.

Het is al dagen lang feest aan het hof van de Perzische koning Ahasveros. De wijn vloeit rijkelijk, de sterke verhalen komen los en het visserslatijn wordt langzamerhand voertaal. Mannen onder elkaar (want de koningin had haar eigen feestje) scheppen op over hun vrouwen: gekibbel van dronkaards, ordinaire kroegenpraat. Zo ook de koning: om te laten zien dat zijn vrouw Wasti de mooiste is, beveelt hij haar haar schoonheid voor de aanwezige feestvierders te tonen. Maar koningin Wasti weigert te komen en Ahasveros is woedend. Nog dezelfde dag is ze koningin-af en wordt ze verbannen: door haar weigering is zij in de ogen van de koning en het hof een slecht voorbeeld voor ‘ongehoorzame echtgenotes’ en een bedreiging voor de maatschappelijke orde van die tijd. De opstandige koningin dient dus vervangen te worden.

Op zoek naar een nieuwe koningin, schrijft het hof een schoonheidswedstrijd uit. Als de joodse balling Mordekai dit hoort, spant hij zich in om zijn nichtje Ester als kandidate in de paleisvertrekken te krijgen. Ahasveros valt op haar en kiest haar uit als nieuwe koningin. Ester zwijgt echter over haar familie en haar volk, zoals ze haar oom Mordekai beloofd had. Wanneer Mordekai hoort dat twee paleisbewakers een aanslag op de koning aan het voorbereiden zijn, licht hij Ester in, die dat op haar beurt aan de koning vertelt. Door uit eigen beweging naar de koning te gaan, brengt Ester haar leven in gevaar: op het ongevraagd voor de koning verschijnen stond in die tijd immers de doodstraf. Maar Ahasveros is Ester gunstig gezind en de schurken worden zonder pardon aan de schandpaal genageld.

Enige tijd later wordt hofmedewerker Haman wegens bijzondere diensten door koning Ahasveros onderscheiden. Iedereen wordt verplicht voor deze praalhans te knielen. Maar Mordekai weigert, tot grote woede van Haman. Wanneer hij hoort dat Mordekai een Jood is, maakt hij plannen om hem en zijn volk uit te roeien. Voor Mordekai richt hij alvast een paal op. Wanneer Mordekai van de wrede plannen hoort, vraagt hij Ester bij de koning te pleiten voor zijn (en haar) volk. Ester richt een feestmaal aan, maar kan er niet toe komen
Mordekai’s verzoek aan de koning voor te leggen. De daaropvolgende nacht kan Ahasveros de slaap niet vatten en grijpt naar zijn memoires. Al lezend herinnert hij zich hoe Mordekai destijds zijn leven heeft gered. “Wat moet ik doen voor iemand die ik wil overladen
met eer?” vraagt de koning aan Haman. Haman denkt dat de koning hem voor ogen heeft en somt een groot aantal koninklijke gunsten op. “Doe dat voor Mordekai”, zegt Ahasveros. Opnieuw kookt Haman van woede.
Tijdens een tweede feestmaal slaagt Ester erin de koning op de hoogte te brengen van de plannen van Haman om het Joodse volk te vernietigen. Resultaat: Haman wordt zelf aan de galg die hij voor Mordekai had opgericht opgehangen.

In het boek Ester zijn weinig concrete aanknopingspunten te vinden om te bepalen wanneer het verhaal precies is geschreven. Het is onwaarschijnlijk dat het verhaal van Ester zich ten tijde van de joodse ballingschap aan het Perzische hof heeft afgespeeld. Uit historische bronnen weten we immers dat koning Ahasveros (een andere naam voor de beroemde Perzische koning Xerxes) pas lang na de ballingschap aan de macht kwam. We kunnen dan ook aannemen dat de – overigens goed gecomponeerde novelle – pas later ‘op papier’ is gezet.
De kracht van oude verhalen zit ‘m echter niet in historische (on)juistheden of twijfels. Want ondanks deze, wordt in alle joodse synagogen ieder jaar op een vaste dag in het voorjaar (14 Adar / februari-maart) het verhaal van Ester hardop gelezen. Het is het begin van het Poeriemfeest: men gedenkt dan, dat Haman door het poer (het lot) liet beslissen dat alle Joden moesten worden omgebracht. Poeriem heeft met zijn carnavaleske trekjes de uitbundigheid van een bevrijdingsfeest, maar herinnert tegelijk aan de vernietigingsdreiging, die
het Joodse volk door de tijd heen steeds heeft vergezeld. In de bijbel is het een vrouw – Ester – die met haar kordate optreden een massale moordpartij onder de Joden in het toenmalige Perzië (geografisch ongeveer het huidige Iran) voorkomt en haar volk van de ondergang redt. Als geen ander verhaal uit de bijbel geeft dat van Ester indringend het lijden en de redding van het joodse volk weer. Bovendien is het een verhaal waarin vele actuele thema’s zoals macht, slimheid, sexisme, trots, leeghoofdigheid en omkoperij, terug te vinden zijn.