WWW.HOLYHOME.NL - TEGELS BIJBELTAFERELEN - BIJBELAFBEELDINGEN

OUDE WANDTEGELS met BIJBELSE TAFERELEN

BIJBELS TAFEREEL 019

DE VERDRIJVING UIT HET PARADIJS

Geneis 3

17
En tot Adam zeide Hij: Dewijl gij33) geluisterd hebt naar de stem uwer vrouw, en van dien boom gegeten, waarvan Ik u gebood, zeggende: Gij zult daarvan niet eten; zo zij het aardrijk om uwentwil vervloekt;34) en met smart35) zult gij daarvan eten al de dagen uws levens.
18
Ook zal het u doornen en distelen voortbrengen, en gij zult het kruid36) des velds eten.
19
In het zweet uws aanschijns zult gij brood eten,37) totdat gij tot38) de aarde wederkeert, dewijl gij daaruit genomen zijt; want gij zijt stof, en gij zult tot stof wederkeren.
20
Voorts noemde Adam den naam zijner vrouw Heva,39) omdat zij een moeder aller levenden40) is.
21
En de HEERE God maakte voor Adam en zijn vrouw rokken van vellen, en toog ze hun aan.
22
Toen zeide de HEERE God: Ziet, de mens is geworden als Onzer een41), kennende het goed en het kwaad! Nu dan, dat hij zijn hand niet uitsteke, en neme ook van den boom des levens, en ete, en leve in eeuwigheid.
23
Zo verzond hem de HEERE God uit den hof van Eden, om den aardbodem te bouwen, waaruit hij genomen was.
24
En Hij dreef de mens uit; en stelde cherubim43) tegen het oosten des hofs van Eden, en een vlammig44) lemmer eens zwaards, dat zich omkeerde,45) om te bewaren den weg van den boom des levens.

Zondeval

In het christendom is de term zondeval geïntroduceerd. Het wordt voorgesteld als een keerpunt in de Bijbelse geschiedenis van de mens.

Wat men gangbaar aanduidt als de zondeval is te vinden in Genesis 3. Hierin wordt de eerste vrouw, Eva, door het sluwste van alle wilde dieren, de slang, verleid een vrucht van de "boom van de kennis van goed en kwaad" te eten, terwijl God die handeling verboden heeft. Adam wordt daarna door zijn vrouw overgehaald hetzelfde te doen.

Hun ogen worden erdoor geopend; met dat ze een hap van de vrucht nemen, beseffen ze dat ze tegen Gods wil in zijn gegaan. Ze schamen zich voor elkaar en voor God, bedekken hun naakte lichamen en verstoppen zich voor God omdat ze Hem niet meer onder ogen durven te komen.

Doordat Adam en Eva de vertrouwensrelatie met God verbroken hebben, bestraft Hij hen zwaar. Hij neemt hen het eeuwige leven af, zet zijn vriendschap met hen stop en verdrijft hen uit de tuin van Eden.

De slang uit het verhaal wordt algemeen geïdentificeerd met satan.

In de kunst is de betreffende vrucht vaak voorgesteld door een appel. Dit idee is ingegeven door de Latijnse naam van de appel: 'malus', wat behalve 'appel' ook 'slecht' betekent. Uit het verhaal van Genesis 3 valt echter niet op te maken of het een appel was of een andere vrucht, en kan het zelfs een vrucht zijn geweest van een boom die wij nu niet meer kennen.

Het Bijbelverhaal van de Zondeval

Nadat God Adam naar de hof van Eden heeft gebracht vertelt Hij hem dat hij mag eten van alle bomen, op één na: de Boom der Kennis van Goed en Kwaad. Pas daarna neemt Hij Adams rib weg om Eva te vormen. De historiebijbel vlecht de twee teksten over de schepping van de mens in elkaar en Eva is er dus al wanneer de waarschuwing gegeven wordt: 'Doe beval God Adam dat paradise te bewaren. Ende doe geboet Hi hem ende seide: "Eet van alle die vruchten die in den paradijs sijn, sonder van die vrucht die midden in den paradijs staet: die vrucht geeft wetenheit van guet ende van quaet. Daerom en eet daer niet of, want in wat dach dat gi daerof eet, so sel gi den doot moeten sterven"'.
In de miniatuur uit de Rijmbijbel (afb. 5) zien we God Adam waarschuwen. Eva is niet aanwezig.

Dat Adam en Eva de waarschuwing negeren is overbekend. Eerst laat Eva zich overhalen door de slang-duivel, om te eten van de Boom der Kennis; vervolgens verleidt Eva Adam om hetzelfde te doen. In de miniatuur rechts (afb. 6) zien we de verschillende momenten van het verhaal van de Zondeval tegelijk in beeld gebracht. Het gebaar van Adam die naar zijn keel grijpt (afb.7), legt een dramatische klemtoon op dit beslissende moment uit de bijbel.

De Verdrijving uit het Paradijs

De eerste straf volgt op de eerste zonde. Zodra Adam en Eva van de verboden vrucht gegeten hebben zien ze hun eigen en elkaars naaktheid: 'Daarom hechtten ze vijgenbladeren aaneen en maakten daar lendenschorten van'. Als Adam zich vervolgens voor God verbergt uit schaamte voor zijn naaktheid, weet God genoeg: Adam is zijn onschuld kwijt.
De miniatuur hiernaast (afb. 8) illustreert niet de bijbeltekst, maar de tekst van de historiebijbel: 'Ende doe maecte God Adam ende Eva elc een pels ende toechse hem an ende seide: "Siet, Adam, nu sidi gemaect als een van ons, wetende guet ende quaet, ende op avontueren dat gi u hant niet en steect an die vrucht des levens, want aet gi daerof, so soudt gi ewelic leven. Daerom gaet uut den paradise ende bearbeit die aerde, daer gi of gemaect sijt."
Het rechtergedeelte van de miniatuur laat zien hoe een engel met een vurig zwaard de ingang van het paradijs bewaakt om den wech te bewaren die gaet totten hout (=boom) daer die vrucht an wast daer men ewelic of leeft'.

Oorzaak gevolg - De directe gevolgen

De directe gevolgen van deze 'zondeval' waren rampzalig: Adam en Eva werden uit het paradijs verbannen, ze moesten voortaan hard werken voor alles wat ze nodig hadden, ze zouden niet meer altijd blijven leven maar op een dag sterven (de dood was geen onderdeel van Gods schepping maar kwam in de wereld als gevolg van de zonde) en het ergste van alles: de perfecte vader-kindrelatie werd verbroken en in plaats daarvan kwam er een leegte in hun leven. Deze gevolgen waren er niet alleen voor Adam en Eva, maar ook voor hun kinderen, kleinkinderen en alle mensen die uit deze twee eerste mensen zijn voortgekomen (wij allemaal). Ze probeerden (en we proberen nog steeds) die leegte te vullen met allerlei vermakelijke maar vaak nutteloze en verkeerde zaken. En doordat er geen direct contact meer was met de Vader, werd de relatie met hun broers en zussen (de andere mensen) ook slechter. Het duurde dan ook niet lang voordat Kaïn zijn broer Abel (beide zonen van Adam en Eva) doodsloeg en zo de eerste moord pleegde.

Oorzaak gevolg - De indirecte gevolgen

Indirecte gevolgen waren er ook, want door de zonde en het ontbreken van een directe relatie met (en dus de directe invloed van) God, ging het van kwaad tot erger in de wereld; tussen mensen onderling, in de natuur, in het klimaat. Ja, ik geloof dat alle kleine en grotere problemen, ziekte en pijn, oorlogen, hongersnoden, rampen en wat er nog meer mis is in de wereld het gevolg is van die primaire keus van de mens zelf de baas (zonder God) te willen zijn. En wat hebben we er (op zijn zachtst gezegd) een zootje van gemaakt met elkaar; wij kúnnen die verantwoordelijkheid (die we wel van God gekregen hebben, maar bedoeld in relatie met Hem) helemaal niet aan... We kunnen dus niet met recht zeggen 'als God bestaat, waarom staat Hij dan toe dat dit gebeurt?' Hij bestaat wel degelijk en gaf ons (als liefhebbende vader respecteerde Hij onze keuze, ook al deed het Hem ontzettend veel pijn) juist datgene wat we het liefste wilden: zelf de baas zijn. Met alle gevolgen van dien...

Er was een grote scheiding gekomen tussen God en de mens, met als uiterste consequentie de dood. Wat zou er moeten gebeuren om die relatie te herstellen? Kon er sowieso iets aan gedaan worden? De mens kon er in ieder geval niet voor zorgen, al zou hij gewild hebben. Maar gelukkig! God zorgde (weer als liefhebbende vader) zelf voor de oplossing!