WWW.HOLYHOME.NL - DE BIJBELSCHOOLPLATEN 007

DE BELASTINGPENNING

Om de kinderen te laten kennismaken met de Bijbel werden er vroeger schoolplaten gebruikt. Aan de hand van de afbeeldingen op de schoolplaten kon de meester of de juf een verhaal uitleggen. Deze manier van les geven werd ook wel aanschouwingsonderwijs genoemd. Aanschouwen is een ander woord voor kijken. De meesten kennen het nog wel denk ik, die oude schoolplaten die vroeger in het klaslokaal hingen of uit een grote opbergkist achter in de klas tevoorschijn werden gehaald. Het was vooral dán steeds weer een verrassing. Wij kijken nu in de klas naar dia’s of een videofilm in plaats van schoolplaten.

Wil je een overzicht van alle platen? Klik HIER

Moeten wij belasting betalen of niet? (Mattheus 22: 15-46)

"Is het geoorloofd de keizer belasting te betalen of niet?" (Matthéüs 22:17b) Een strikvraag, omdat
een 'ja-antwoord' Jezus problemen zou hebben gegeven met de Joden, en een 'nee-antwoord' met de
Romeinen. Het is prachtig hoe Jezus hun truc doorziet en antwoord geeft.

Debat met Farizeeën, Herodianen en Sadduceeën

15 Nu trokken de Farizeeën zich terug om zich erop te beraden hoe ze hem met een uitspraak in de val konden lokken. 16 Ze stuurden enkele van hun leerlingen samen met een aantal Herodianen naar hem toe, met de vraag: ‘Meester, wij weten dat u oprecht bent en in alle oprechtheid onderricht geeft over de weg van God. We weten dat u zich aan niemand iets gelegen laat liggen, u kijkt immers niemand naar de ogen. 17 Zeg ons daarom wat u vindt: is het toegestaan de keizer belasting te betalen of niet?’ 18 Maar Jezus had hun boze opzet door en zei: ‘Waarom stelt u me op de proef, huichelaars? 19 Laat me de belastingmunt zien.’ Ze reikten hem een denarie aan. 20 Hij vroeg hun: ‘Van wie is dit een afbeelding en van wie is het opschrift?’ 21 Ze antwoordden: ‘Van de keizer.’ Daarop zei hij tegen hen: ‘Geef dan wat van de keizer is aan de keizer, en geef aan God wat God toebehoort.’ 22 Ze waren zeer verbaasd toen ze dit hoorden. Ze lieten hem staan en gingen weg.

23 Diezelfde dag kwamen er Sadduceeën, die beweren dat er geen opstanding uit de dood is, naar hem toe. Ze stelden hem deze vraag: 24 ‘Meester, Mozes heeft gezegd: “Indien iemand kinderloos sterft, moet zijn broer met de weduwe trouwen omdat hij haar zwager is, en voor zijn broer nakomelingen verwekken.” 25 Nu kennen wij een geval met zeven broers. De eerste trouwde, maar stierf kinderloos en liet zijn vrouw na aan zijn broer. 26 Hetzelfde gebeurde met de tweede en de derde broer, tot aan de zevende toe. 27 Het laatst van allen stierf de vrouw. 28 Wiens vrouw zal zij dan bij de opstanding zijn? Alle zeven zijn ze immers met haar getrouwd geweest.’ 29 Jezus gaf hun ten antwoord: ‘U dwaalt, blijkbaar kent u de Schriften niet, en de macht van God evenmin! 30 Want bij de opstanding trouwen de mensen niet en worden ze niet uitgehuwelijkt, ze zijn dan als engelen in de hemel. 31 Hebt u niet gelezen wat God u over de opstanding van de doden heeft gezegd? Dit is wat hij zei: 32 “Ik ben de God van Abraham, de God van Isaak en de God van Jakob.” Hij is geen God van doden, maar van levenden.’ 33 Toen de talrijke omstanders dit hoorden, stonden ze versteld over zijn onderricht.

34 Nadat de Farizeeën hadden vernomen dat hij de Sadduceeën tot zwijgen had gebracht, kwamen ze bij elkaar. 35 Om hem op de proef te stellen vroeg een van hen, een wetgeleerde: 36 ‘Meester, wat is het grootste gebod in de wet?’ 37 Hij antwoordde: ‘Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand. 38 Dat is het grootste en eerste gebod. 39 Het tweede is daaraan gelijk: heb uw naaste lief als uzelf. 40 Deze twee geboden zijn de grondslag van alles wat er in de Wet en de Profeten staat.’

41 Nu de Farizeeën om hem heen stonden, stelde Jezus hun deze vraag: 42 ‘Wat denkt u over de messias? Van wie is hij een zoon?’ ‘Van David,’ antwoordden ze. 43 Jezus vroeg: ‘Hoe kan David hem dan, geïnspireerd door de Geest, Heer noemen? Want hij zegt: 44 “De Heer sprak tot mijn Heer: ‘Neem plaats aan mijn rechterhand, tot ik je vijanden onder je voeten heb gelegd.’” 45 Als David hem dus Heer noemt, hoe kan hij dan zijn zoon zijn?’ 46 En niemand was in staat hem een antwoord te geven, noch durfde iemand hem vanaf die dag nog een vraag te stellen.

Moeten wij belasting betalen of niet - niet direct onze vraag

Het zou niet direct mijn vraag zijn en ik vermoed zo ook niet die van de meesten van ons. Is het geoorloofd belasting te betalen? Een gemiddeld geloofsgesprek zou niet snel op de belastingdienst uitkomen. Wij betalen belasting en vinden dat heel gewoon: hoogstens kun je zeggen dat we blij zijn als die iets omlaag gaat of als we voor teruggaaf in aanmerking komen. Misschien komt soms eerder de vraag andersom bij ons op: is het geoorloofd om niet te betalen; omdat het geld naar een bestemming gaat waar je je niet in kunt vinden. Zoals er destijds mensen waren die ernstige bezwaren hadden om hun belastinggeld naar defensie te zien verdwijnen.

In de tijd van Israel lag dat anders. Er werd een hoofdelijke belasting geind over elke inwoner van 1 denarie (een gemiddeld dagloon). En dat geld ging natuurlijk niet naar zeg maar de eigen overheid maar naar de romeinse Keizer. En er waren er die deze romeinse overheid helemaal niet met hun geld wilden steunen. Temeer omdat die romeinse Keizer zichzelf goddelijk maakte en dat met de munten liet zien: deze toonde de afbeelding van de Keizer met het opschrift: Tiberius Keizer, verheven zoon van de goddelijke Augustus, hogepriester. En daarmee kom je heel dicht in de buurt van een van de woorden van Mozes: Ik ben de Heer en je zult geen beelden maken van andere goden en hen aanbidden. Zo’n munt en de hele keizercultus daaromheen gingen voor het besef van velen lijnrecht in tegen dit word. Voor die tijd was het dus best een goede en ook heel actuele vraag. En dan niet gesteld in de trant van “ is het geoorloofd om niet te betalen’, maar ‘ is het geoorloofd om te betalen’. De vraag gaat dus uit van wat God ervan zou vinden en niet wat de Keizer ervan zou vinden. Geloof heeft ergens ook te maken met de ethiek – met wat je wel en niet doet en waarom.

Wij zitten als het om ons geld en goed gaat nu met heel andere vragen. En met alle ontwikkelingen van de laatste weken rondom geld, hypotheken, krediet en de economische verhoudingen vraag je je soms af: wat zou Jezus daar nou op te zeggen hebben? Ongetwijfeld iets dat ons flink aan het denken zou zetten – hoe we er ook tegen aan kijken.
Maar een goede vraag kan door de toon waarop hij gesteld wordt toch het gesprek bederven. Gesprekken met pittige vragen horen erbij en in Israel kon men er best wat van maar op het moment dat het de bedoeling is om de ander te vangen op een woord… Jezus doorziet dat en je bent benieuwd wat Hij zal gaan zeggen. Want de fervente voorstanders en de fervente tegenstanders staan voor Hem.

En dan is daar dat woord dat zo een twee drie niet direct in alle opzichten helder is: geef aan de Keizer wat voor de Keizer is… Wij hebben een heel stuk ontwikkeling doorgemaakt in het denken over de overheid en de politiek. Voor onze west-europese oren lijkt dit op een soort eerlijke halvering van alle menselijke eerbetoon; een evenwicht van gehoorzaamheid aan overheid en aan God; met elk een eigen terrein.

Dit woord geeft eigenlijk aan beide vragenstellers genoeg te denken. Geef aan de Keizer…Want je leeft in dit land, onder deze Keizer en je kunt je daaraan niet onttrekken. Maar pas wel op: want het kan gemakkelijk griezelige vormen aannemen: een Keizer die zichzelf goddelijke waardigheid toedicht; een op geld en hebberigheid gerichte samenleving die afgodische mammontrekjes kan krijgen; een partij-ideologie die zich opwerpt als het antwoord… je moet ermee oppassen. Geef daarom aan de Keizer en geef aan God wat God toebehoort. Dat is niet een soort boedelscheiding die er nu eenmaal bij hoort maar onze loyaliteit aan God kleurt onze loyaliteit aan mensen. Ging het alleen om een boedelscheiding tussen die twee dan zou je kunnen zeggen: Israel betaalde belasting aan de Keizer maar er was ook zoiets als tempelbelasting en daarmee houd je de dienst aan God in stand. Of in onze tijd: naast belasting en diverse goede doelen kun je ook specifiek geven aan de dienst van God; de kerk, de mission Dei, de barmhartigheid en het diaconaat. Maar het gaat om meer: het geven aan God leert ons op een goede manier te geven aan anderen. En helpt ons om stil te staan bij de vraag waar je jezelf aan geeft? Want een munt draagt misschien het beeld van de Keizer maar de mens draagt het beeld van God.